Γράφει στο βιβλίο του ο Μεθυστής ο Γιάννης
Καλπούζος (σελ 499):
Στις 23 Σεπτεμβρίου 1944 ο Υπουργός και Γενικός Διοικητής Κρήτης Πασσαδάκης ταξίδεψε στην Αθήνα, εγκαταλείποντας για πάντα τα Χανιά.
Σε υποσημείωση, στο τέλος της ίδιας σελίδας γράφει ότι:
Στη συνέχεια θα διέφευγε στην Αυστρία, όπου και θα τον συλλάμβαναν το Μάη του 1945, αφού είχε ήδη καταδικαστεί ερήμην σε ισόβια δεσμά. Θα τον μετέφεραν στην Αθήνα και θα πέθαινε από ασθένεια στη φυλακή του κτιρίου Ζελιώτη (στην Πατησίων, όπου το κτίριο του Μινιόν)
Τα σχετικά με τον Πασσαδάκη και για το κτίριο Ζελιώτη που δεν το είχα ξανακούσει μου κίνησαν το ενδιαφέρον και τα έψαξα λίγο.
Έτσι για τον Πασσαδάκη βρήκα μια μελέτη των Γιώργου Λιμαντζάκη και Γιάννη Θυμιανού με τίτλο Ο νομάρχης Ηρακλείου και μετέπειτα γενικός διοικητής Κρήτης Ιωάννης Πασσαδάκης: γερμανόφιλος, αντικομμουνιστής ή και τα δύο; από την οποία και μεταφέρω εδώ μερικά αποσπάσματα, όπως επίσης και τις σχετικές φωτογραφίες:
Στις 23 Σεπτεμβρίου 1944 ο Υπουργός και Γενικός Διοικητής Κρήτης Πασσαδάκης ταξίδεψε στην Αθήνα, εγκαταλείποντας για πάντα τα Χανιά.
Σε υποσημείωση, στο τέλος της ίδιας σελίδας γράφει ότι:
Στη συνέχεια θα διέφευγε στην Αυστρία, όπου και θα τον συλλάμβαναν το Μάη του 1945, αφού είχε ήδη καταδικαστεί ερήμην σε ισόβια δεσμά. Θα τον μετέφεραν στην Αθήνα και θα πέθαινε από ασθένεια στη φυλακή του κτιρίου Ζελιώτη (στην Πατησίων, όπου το κτίριο του Μινιόν)
Τα σχετικά με τον Πασσαδάκη και για το κτίριο Ζελιώτη που δεν το είχα ξανακούσει μου κίνησαν το ενδιαφέρον και τα έψαξα λίγο.
Έτσι για τον Πασσαδάκη βρήκα μια μελέτη των Γιώργου Λιμαντζάκη και Γιάννη Θυμιανού με τίτλο Ο νομάρχης Ηρακλείου και μετέπειτα γενικός διοικητής Κρήτης Ιωάννης Πασσαδάκης: γερμανόφιλος, αντικομμουνιστής ή και τα δύο; από την οποία και μεταφέρω εδώ μερικά αποσπάσματα, όπως επίσης και τις σχετικές φωτογραφίες:
Ο Ιωάννης Πασσαδάκης
συνέχισε να συνεργάζεται με τους Γερμανούς μέχρι τον Σεπτέμβριο του 1944, οπότε
παραιτήθηκε επικαλούμενος λόγους υγείας, ενώ στην πραγματικότητα είχε
ενημερωθεί για την επικείμενη σύμπτυξη των Γερμανών από την Ελλάδα και
επιθυμούσε να αποφύγει τη σύλληψη. Θέλοντας να δώσει την εικόνα μιας
ομαλής μετάβασης, πρότεινε ως διάδοχό του τον επίσκοπο Κυδωνίας και Αποκορώνου
Αγαθάγγελο (Ξηρουχάκη), ο οποίος ανέλαβε καθήκοντα στις 26 Σεπτεμβρίου με την
έγκριση των Βρετανών και της εξόριστης κυβέρνησης
…. αναχώρησε για την Αθήνα, όπου έμεινε για λίγες ημέρες, και στη συνέχεια έφυγε για τη Βιέννη. Εκεί ο Πασσαδάκης ήρθε σε επαφή με άλλους Έλληνες γερμανόφιλους, οι οποίοι πραγματοποίησαν μια πρώτη άτυπη συγκέντρωση στη Βιέννη τον Νοέμβριο του 1944. Στις αρχές του 1945 κάποιοι από αυτούς μετέβησαν στην κωμόπολη Κίτσμπουελ του Τιρόλου, όπου συγκροτήθηκε η αποκαλούμενη «Εθνική Κυβέρνησις των Ελλήνων Εθνικοσοσιαλιστών». Γύρω από αυτούς συγκεντρώθηκαν και οργανώθηκαν περίπου δύο χιλιάδες γερμανόφιλοι και χιτλερικοί Έλληνες που είχαν καταφύγει στο Ράιχ, με την ελπίδα ότι η τροπή του πολέμου θα άλλαζε και θα μπορούσαν να επανέλθουν στην Ελλάδα ως διοίκηση. Ωστόσο, οι προσδοκίες τους διαψεύστηκαν, καθώς στις αρχές Απριλίου τα σοβιετικά στρατεύματα μπήκαν στη Βιέννη και στις 8 Μαΐου 1945 η Γερμανία παραδόθηκε άνευ όρων. Περίπου ένα μήνα αργότερα, τον Ιούνιο του 1945, οι Τσιρονίκος, Πούλος, Ταβουλάρης και Πασσαδάκης συνελήφθησαν από τον αμερικανικό στρατό και παραδόθηκαν στις ελληνικές αρχές μετά από έναν περίπου χρόνο, τον Αύγουστο του 1946.
Στο μεταξύ είχε απελευθερωθεί μεγάλο μέρος της Ελλάδας, και είχε ξεκινήσει η διαδικασία ποινικής δίωξης όσων συνεργάστηκαν με τον εχθρό από θέση ευθύνης. Ο Ιωάννης Πασσαδάκης και αρκετοί άλλοι δωσίλογοι υπουργοί και πρωθυπουργοί παραπέμφθηκαν στο Ειδικό Δικαστήριο Δωσιλόγων Αθηνών, το οποίο ξεκίνησε τις εργασίες του στις 21 Φεβρουαρίου 1945 και εξέδωσε την ετυμηγορία του στις 31 Μαΐου του ίδιου χρόνου. Το Δικαστήριο αυτό δίκασε ως ποινικό δικαστήριο, είχε μεικτή σύνθεση και ήταν εννεαμελές. Οι κατηγορούμενοι πρωθυπουργοί και υπουργοί ήταν 30, αλλά μόνο εννέα ήταν παρόντες κατά την έναρξη της δίκης. Μετά την έναρξη της δίκης προσήλθαν αυθόρμητα αρκετοί άλλοι κατηγορούμενοι, ενώ πέντε δεν προσήλθαν ποτέ και δικάστηκαν ερήμην, μεταξύ των οποίων και ο Πασσαδάκης.
Με την απόφαση 49/1945, το δικαστήριο έκρινε ένοχο τον Ιωάννη Πασσαδάκη για τα αδικήματα της διευκολύνσεως του εχθρού και της προπαγάνδας του, καταδικάζοντάς τον σε ισόβια δεσμά και στέρηση των πολιτικών του δικαιωμάτων (όπως προκύπτουν από τα άρθρα 21, 23 και 24 του Ποινικού Νόμου), ενώ έχασε αυτοδίκαια την ιδιότητα του δικηγόρου.
Μετά την έκδοση της απόφασης, οι καταδικασθέντες πρώην υπουργοί –μεταξύ των οποίων δεν περιλαμβανόταν ο Πασσαδάκης, καθώς εκδόθηκε στην Ελλάδα το 1946– μεταφέρθηκαν στις φυλακές Ζελιώτη, στην Αθήνα (στο μετέπειτα κτίριο Μινιόν, στη συμβολή των οδών Βερανζέρου και Πατησίων).
…. ορισμένοι καταδικασθέντες εξέδωσαν βιβλία με τα οποία επιχείρησαν να υπερασπιστούν τις επιλογές και το έργο τους, και κατήγγειλαν την «ιστορική αδικία» σε βάρος τους.
…. αναχώρησε για την Αθήνα, όπου έμεινε για λίγες ημέρες, και στη συνέχεια έφυγε για τη Βιέννη. Εκεί ο Πασσαδάκης ήρθε σε επαφή με άλλους Έλληνες γερμανόφιλους, οι οποίοι πραγματοποίησαν μια πρώτη άτυπη συγκέντρωση στη Βιέννη τον Νοέμβριο του 1944. Στις αρχές του 1945 κάποιοι από αυτούς μετέβησαν στην κωμόπολη Κίτσμπουελ του Τιρόλου, όπου συγκροτήθηκε η αποκαλούμενη «Εθνική Κυβέρνησις των Ελλήνων Εθνικοσοσιαλιστών». Γύρω από αυτούς συγκεντρώθηκαν και οργανώθηκαν περίπου δύο χιλιάδες γερμανόφιλοι και χιτλερικοί Έλληνες που είχαν καταφύγει στο Ράιχ, με την ελπίδα ότι η τροπή του πολέμου θα άλλαζε και θα μπορούσαν να επανέλθουν στην Ελλάδα ως διοίκηση. Ωστόσο, οι προσδοκίες τους διαψεύστηκαν, καθώς στις αρχές Απριλίου τα σοβιετικά στρατεύματα μπήκαν στη Βιέννη και στις 8 Μαΐου 1945 η Γερμανία παραδόθηκε άνευ όρων. Περίπου ένα μήνα αργότερα, τον Ιούνιο του 1945, οι Τσιρονίκος, Πούλος, Ταβουλάρης και Πασσαδάκης συνελήφθησαν από τον αμερικανικό στρατό και παραδόθηκαν στις ελληνικές αρχές μετά από έναν περίπου χρόνο, τον Αύγουστο του 1946.
Στο μεταξύ είχε απελευθερωθεί μεγάλο μέρος της Ελλάδας, και είχε ξεκινήσει η διαδικασία ποινικής δίωξης όσων συνεργάστηκαν με τον εχθρό από θέση ευθύνης. Ο Ιωάννης Πασσαδάκης και αρκετοί άλλοι δωσίλογοι υπουργοί και πρωθυπουργοί παραπέμφθηκαν στο Ειδικό Δικαστήριο Δωσιλόγων Αθηνών, το οποίο ξεκίνησε τις εργασίες του στις 21 Φεβρουαρίου 1945 και εξέδωσε την ετυμηγορία του στις 31 Μαΐου του ίδιου χρόνου. Το Δικαστήριο αυτό δίκασε ως ποινικό δικαστήριο, είχε μεικτή σύνθεση και ήταν εννεαμελές. Οι κατηγορούμενοι πρωθυπουργοί και υπουργοί ήταν 30, αλλά μόνο εννέα ήταν παρόντες κατά την έναρξη της δίκης. Μετά την έναρξη της δίκης προσήλθαν αυθόρμητα αρκετοί άλλοι κατηγορούμενοι, ενώ πέντε δεν προσήλθαν ποτέ και δικάστηκαν ερήμην, μεταξύ των οποίων και ο Πασσαδάκης.
Με την απόφαση 49/1945, το δικαστήριο έκρινε ένοχο τον Ιωάννη Πασσαδάκη για τα αδικήματα της διευκολύνσεως του εχθρού και της προπαγάνδας του, καταδικάζοντάς τον σε ισόβια δεσμά και στέρηση των πολιτικών του δικαιωμάτων (όπως προκύπτουν από τα άρθρα 21, 23 και 24 του Ποινικού Νόμου), ενώ έχασε αυτοδίκαια την ιδιότητα του δικηγόρου.
Μετά την έκδοση της απόφασης, οι καταδικασθέντες πρώην υπουργοί –μεταξύ των οποίων δεν περιλαμβανόταν ο Πασσαδάκης, καθώς εκδόθηκε στην Ελλάδα το 1946– μεταφέρθηκαν στις φυλακές Ζελιώτη, στην Αθήνα (στο μετέπειτα κτίριο Μινιόν, στη συμβολή των οδών Βερανζέρου και Πατησίων).
…. ορισμένοι καταδικασθέντες εξέδωσαν βιβλία με τα οποία επιχείρησαν να υπερασπιστούν τις επιλογές και το έργο τους, και κατήγγειλαν την «ιστορική αδικία» σε βάρος τους.
Ακολούθησε ο Ιωάννης
Πασσαδάκης με την Πολιτική απολογία ενώπιον του Κρητικού Λαού διά τα
πεπραγμένα επί Κατοχής, βιβλίο που απευθυνόταν στον «Εθνικόφρονα Λαόν της
Κρήτης» και εκδόθηκε τον Ιανουάριο του 1948, με τη βοήθεια υποστηρικτών του,
ενώ ο ίδιος βρισκόταν στη φυλακή.
… τον Φεβρουάριο του 1949 ο Πασσαδάκης δικάστηκε πάλι από το Δικαστήριο Δωσιλόγων Αθηνών, κατηγορούμενος ότι υπέδειξε 300 Κρητικούς που συνελήφθησαν και στάλθηκαν σε στρατόπεδα συγκέντρωσης στη Γερμανία (κυρίως στο Μαουτχάουζεν-Γκούζεν), όπου πολλοί από αυτούς πέθαναν. Οι συγγενείς τους ζητούσαν επίμονα δικαίωση, αλλά το δικαστήριο τον αθώωσε λόγω αμφιβολιών.
… τον Φεβρουάριο του 1949 ο Πασσαδάκης δικάστηκε πάλι από το Δικαστήριο Δωσιλόγων Αθηνών, κατηγορούμενος ότι υπέδειξε 300 Κρητικούς που συνελήφθησαν και στάλθηκαν σε στρατόπεδα συγκέντρωσης στη Γερμανία (κυρίως στο Μαουτχάουζεν-Γκούζεν), όπου πολλοί από αυτούς πέθαναν. Οι συγγενείς τους ζητούσαν επίμονα δικαίωση, αλλά το δικαστήριο τον αθώωσε λόγω αμφιβολιών.
Μετά τη λήξη του Εμφυλίου,
η κυβέρνηση Σοφοκλή Βενιζέλου επιδίωξε τη διευκόλυνση και εμπέδωση ενός
συμφιλιωτικού πνεύματος με τον αναγκαστικό νόμο 1504/1950 (ΦΕΚ Α’
225/9.10.1950), που κυρώθηκε με τον νόμο 1829/1951 (ΦΕΚ Α’ 151/28.5.1951).
Σύμφωνα με το άρθρο 4 του τελευταίου, «Καταδικαστικαί αποφάσεις, εφόσον διά
τούτων καταγιγνώσκεται ποινή επανορθωτική, παραγράφονται μετά διετίαν, πάσαι δε
αι λοιπαί παραγράφονται μετά πενταετίαν από της τελεσιδικίας. Πάσαι δε αι
συνέπειαι των ως άνω αποφάσεων και των εν αυταίς αδικημάτων καταργούνται και
αίρονται από της επιβολής των». Με βάση αυτή τη ρύθμιση, δεν παραγράφηκαν
γενικά οι καταδικαστικές αποφάσεις που είχαν εκδοθεί από το τέλος του πολέμου,
αλλά παραγράφηκαν οι αποφάσεις για τους κατοχικούς υπουργούς και για όσους
κατείχαν δημόσια θέση, στρατιωτική, διοικητική ή άλλη, και έγιναν συνειδητά
όργανα του εχθρού ή διευκόλυναν το έργο του. Συνεπεία της διάταξης αυτής, ο
Ιωάννης Πασσαδάκης αποφυλακίστηκε και επέστρεψε σπίτι του, όπου έζησε ήρεμα για
δύο περίπου χρόνια. Πέθανε στο Ηράκλειο στις 13 Μαρτίου 1953, άγαμος και
άτεκνος.
Είναι προφανές λοιπόν ότι λανθασμένα γράφει ο Γιάννης Καλπούζος ότι πέθαινε από ασθένεια στη φυλακή του κτιρίου Ζελιώτη.
Τα σχόλια δημοσιεύονται μετά από έγκριση.
Είναι προφανές λοιπόν ότι λανθασμένα γράφει ο Γιάννης Καλπούζος ότι πέθαινε από ασθένεια στη φυλακή του κτιρίου Ζελιώτη.
.jpg)
