ΜΕΡΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΔΙΚΗΣ ΤΩΝ ΤΕΜΠΩΝ

Ο ομότιμος καθηγητής Πολιτικής Κοινωνιολογίας στο Πάντειο Πανεπιστήμιο Γιάννης Βούλγαρης στο άρθρο «Η πολυσήμαντή δίκη των Τεμπών» γράφει μερικές πολύ ενδιαφέρουσες απόψεις σχετικά με την Δίκη των Τεμπών που αυτές τις μέρες άρχισε στην Λάρισα. Από το άρθρο αυτό μεταφέρω εδώ μερικές αξιόλογες παραγράφους του.
Οι υποσημειώσεις με έντονα είναι του συγγραφέα ενώ με  ΚΕΦΑΛΑΙΑ είναι δικές μου.

 Χωρίς αμφιβολία πρόκειται για ένα πολυσήμαντο γεγονός, καθώς η «υπόθεση των Τεμπών» προσέλαβε ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, που χρειάζεται να υπογραμμιστούν ενόψει της δίκης.
Όσο οι κοινωνίες εκσυγχρονίζονταν, τα «εθνικά δυστυχήματα» έπαυαν να αποδίδονται στο «μοιραίο» η στην «κακιά στιγμή». Αντιθέτως, κέρδιζε έδαφος η πεποίθηση ότι η πρόληψη, η θεσμική οργάνωση, η συλλογική και ατομική ευθύνη έπαιζαν ουσιαστικό ρόλο, είτε για την αποφυγή είτε για τη διαχείριση των συνεπειών τους. Ακόμα σημαντικότερο, άλλαξαν οι απαιτήσεις των πολιτών για ασφάλεια. Μέσα στο νέο πνεύμα της κοινωνίας της ευημερίας, της κατανάλωσης, του ρίσκου (risk society), η «υποχρέωση» του κράτους να εξασφαλίζει την ευζωία των πολιτών έγινε κοινωνικό αξίωμα.
Από τους νεκρούς, τους συνήθως χωρίς όνομα άτυχους που βρέθηκαν στον λάθος τόπο τη λάθος στιγμή, περάσαμε πλέον στα θύματα, με όνομα και επίθετο κατά κανόνα, με συγγενείς που «κληρονομούν» δικαιώματα αποζημίωσης από την πολιτεία, η οποία είναι πλέον σχεδόν εξ ορισμού συνυπαίτια των αιτίων του δυστυχήματος. Γι’ αυτό, άλλωστε, τα μεταπολεμικά κράτη όντως επιδόθηκαν στη βελτίωση των υποδομών και των δημόσιων υπηρεσιών με στόχο μεταξύ άλλων την ασφάλεια, την πρόληψη και την κατά το δυνατόν προστασία από ενδεχόμενο κίνδυνο ατυχήματος. Βεβαίως, δεν έπαψαν να συμβαίνουν τεχνολογικές καταστροφές και δυστυχήματα, αλλά έγιναν λιγότερο συχνά, και όταν συνέβαιναν έδιναν αφορμή για την πραγματοποίηση αλλαγών και μεταρρυθμίσεων, ώστε να βελτιωθεί η ασφάλεια.  Αυτή η «υποχρέωση» του κράτους έγινε ουσιαστικός μοχλός εκσυγχρονισμού των κοινωνιών και μέτρο αξιολόγησης της αποτελεσματικότητας των εκάστοτε κυβερνήσεων. 
Σε αυτές τις γενικές τάσεις των σύγχρονων κοινωνιών, η Ελλάδα προσέθετε τουλάχιστον δύο γνωστές δικές της ιδιοτυπίες. Κατ’ αρχάς, τη ΣΧΙΖΟΦΡΕΝΙΚΗ ΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΚΡΑΤΟΣ.
Από τη μια, γενικευμένη καχυποψία και έλλειψη εμπιστοσύνης προς τους θεσμούς, από την άλλη, η μόνιμη επίκληση «πού είναι το κράτος». Δηλαδή, εύκολη παραπομπή στο κράτος όλων των προβλημάτων, ενώ Η ΙΔΙΑ Η ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΥΣΚΟΛΑ ΑΝΑΓΝΩΡΙΖΕΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΚΑΙ ΣΥΛΛΟΓΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΓΙΑ ΤΟ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΟ ΚΑΘΕ ΦΟΡΑ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟ. Το δεύτερο ιδιαίτερο χαρακτηριστικό είναι η επίσης γνωστή ΥΠΕΡΠΟΛΙΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΑΚΡΑΙΑ ΚΟΜΜΑΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΟΛΩΝ ΣΧΕΔΟΝ ΤΩΝ ΖΗΤΗΜΑΤΩΝ.
Ολα τα ανωτέρω πορίσματα μπορούμε να τα αναγνωρίσουμε στην περίπτωση του δυστυχήματος των Τεμπών. Αλλά δεν φτάνουν. Γιατί συνιστά εμφανή ιδιαιτερότητα στη μεταπολεμική ιστορία των εθνικών δυστυχημάτων. Κανένα άλλο δεν παρήγαγε τόση ΜΑΖΙΚΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΦΟΡΤΙΣΗ ΚΑΙ ΚΙΝΗΤΟΠΟΙΗΣΗ, ΤΟΣΗ ΠΟΛΙΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΚΟΜΜΑΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ, ΤΟΣΗ ΣΥΝΩΜΟΣΙΟΛΟΓΙΑ, ΑΝΟΡΘΟΛΟΓΙΣΜΟ ΚΑΙ ΤΡΕΛΕΣ «ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΣΥΝΕΣ», ΠΟΥ ΚΥΡΙΑΡΧΗΣΑΝ ΜΑΛΙΣΤΑ ΓΙΑ ΕΝΑ ΔΙΑΣΤΗΜΑ ΣΤΗ ΔΗΜΟΣΙΑ ΣΦΑΙΡΑ.
Δύο νομίζω αιτίες ερμηνεύουν τον ιδιαίτερο τρόπο που ζήσαμε το εθνικό τραύμα των Τεμπών. Η πρώτη είναι το γενικό κλίμα που εκδηλώνεται τα τελευταία χρόνια σε όλες σχεδόν τις δυτικές κοινωνίες: κρίση εμπιστοσύνης στους θεσμούς, γενικευμένη δυσανεξία μαζί με ανορθολογισμό. Η δεύτερη αιτία ανάγεται στην ιδιαίτερη φάση που περνά ο πολιτικός – κομματικός βίος της χώρας μας: κυριαρχία της κυβερνητικής παράταξης, απουσία συγκροτημένης αντιπολίτευσης, κομματικός κατακερματισμός. Σε αυτό το πλαίσιο, ένα συγκινησιακά φορτισμένο ζήτημα που τέμνει εγκάρσια όλες τις παρατάξεις ΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΕΥΚΑΙΡΙΑ ΣΤΙΣ ΑΝΤΙΠΟΛΙΤΕΥΣΕΙΣ, ΚΑΙ ΚΥΡΙΩΣ ΣΤΙΣ ΠΙΟ ΑΚΡΑΙΕΣ ΦΩΝΕΣ ΤΗΣ, ΝΑ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΤΟΥΝ ΠΟΛΙΤΙΚΑ ΤΗΝ ΤΡΑΓΩΔΙΑ. ΜΕΧΡΙ ΚΟΜΜΑΤΑ ΓΕΝΝΗΘΗΚΑΝ!
 
Η ομαλή διεξαγωγή της και η απόκρουση όλων των προσπαθειών είτε παρεμπόδισης είτε ευτελισμού, είναι εκ των ων ουκ άνευ. Η κύρια ευθύνη αναλογεί στους δικαστές, αλλά αφορά όλο τον νομικό κόσμο γιατί ΔΙΚΑΙΗ ΔΙΚΗ ΜΕ ΑΣΥΔΟΤΗ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΗ ΑΛΗΤΕΙΑ ΔΕΝ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΓΙΝΕΙ.
Η πραγματοποίηση μιας δίκαιης δίκης θα είναι η πολιτική συμβολή των δικαστών στην εξυγίανση της ελληνικής δημοκρατίας σε μια περίοδο που εμφανίζει παρακμιακά συμπτώματα. Συμβολή στην ανάγκη δημιουργίας νέων συναινετικών κοινών τόπων σε μια κοινωνία που φαίνεται να έχει χωριστεί σε (τουλάχιστον) δύο διαφορετικούς κόσμους.
ΚΑΘΩΣ ΟΙ ΑΛΛΕΣ ΔΥΟ ΕΞΟΥΣΙΕΣ, Η ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΗ ΚΑΙ Η ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ, ΜΟΙΑΖΟΥΝ ΜΠΛΕΓΜΕΝΕΣ ΣΤΟΥΣ ΔΙΚΟΥΣ ΤΟΥΣ ΦΑΥΛΟΥΣ ΚΥΚΛΟΥΣ, Η ΔΙΚΑΣΤΙΚΗ ΕΞΟΥΣΙΑ ΟΣΟ ΚΑΙ ΑΝ ΑΜΦΙΣΒΗΤΕΙΤΑΙ, ΕΧΕΙ ΤΗΝ ΕΥΚΑΙΡΙΑ ΤΗΣ ΝΑ ΕΝΙΣΧΥΣΕΙ ΤΟ ΔΙΚΟ ΤΗΣ ΚΥΡΟΣ ΚΑΙ ΝΑ ΒΟΗΘΗΣΕΙ ΤΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ.
Ας ελπίσουμε ότι θα ανταποκριθεί.
 
Τα σχόλια δημοσιεύονται μετά από έγκριση.

---