Η ΠΟΙΗΣΗ ΔΕΝ ΓΝΩΡΙΖΕΙ ΣΥΝΟΡΑ (Πως ένα ποίημα από την Αμερική βρέθηκε σε γαλλική ταινία)

 

Στην ενδιαφέρουσα και χαριτωμένη ταινία Jane Austen a gâché ma vie (2024) ο 95χρονος ποιητής Φρέντερικ Γουάιζμαν διαβάζει ένα  εξαιρετικό ποίημα ενός άλλου ποιητή, που δεν τον ήξερα, του Τζακ Χίρσμαν, με τίτλο Path .
Ρώτησαν την σκηνοθέτρια της ταινίας γιατί η ταινία τελειώνει με αυτό το ποίημα και γιατί το απήγγειλε  ο Φρέντερικ Γουάιζμαν και απάντησε:
- Αυτό το ποίημα ήταν το σημείο εκκίνησης για την ταινία. Είχα κινηματογραφήσει τον ποιητή Τζακ Χίρσμαν να το διαβάζει στο Shakespeare and Company πριν από χρόνια, και πάντα ήθελα να το συμπεριλάβω. Δυστυχώς, πέθανε πριν από τα γυρίσματα. Δεν ήθελα ηθοποιό - ήθελα κάποιον με ποιητική ψυχή. Γνωρίζω τον Φρεντ χρόνια. Γνωριστήκαμε τυχαία σε έναν δρόμο στο Παρίσι και τον ευχαρίστησα για τις ταινίες του. Γίναμε φίλοι. Όταν του είπα ότι δεν ήξερα ποιος έπρεπε να διαβάσει το ποίημα, είπε: «Τι λε για μένα;» Ήταν τέλειο. Δεν είναι ηθοποιός, αλλά έχει τέτοια παρουσία. Και έφερε και λίγο χιούμορ, κάτι που μου άρεσε πολύ.

Ο Τζακ Χίρσμαν (1933-2021) ήταν από τους γνωστότερους απόγονους των μπιτ ποιητών της Αμερικής, αλλά και γνωστός ακτιβιστής.
Στην ηλικία των 19 ετών,  έγραψε στον Έρνεστ Χέμινγουεϊ.  Ο Χέμινγουεϊ του απάντησε λέγοντάς του: «Δεν μπορώ να σε βοηθήσω, μικρέ. Γράφεις καλύτερα από ό,τι εγώ όταν ήμουν 19. Αλλά το θέμα είναι ότι γράφεις σαν εμένα. Αυτό δεν είναι αμαρτία. Αλλά δεν θα φτάσεις πουθενά με αυτό».
Ήταν φίλος των μπίτνικ Άλεν Γκίνσμπεργκ και Λόρενς Φερλινγκέτι, και πρωταγωνιστούσε από τη δεκαετία του ’70 στα ποιητικά δρώμενα των ΗΠΑ και με το έργο του συνέχισε την παράδοση που δημιούργησε στη δεκαετία του ’50 η Ποιητική Αναγέννηση του Σαν Φρανσίσκο, με τον «πατέρα των Μπιτ» ποιητή Κένεθ Ρέξροθ και τη γενιά των Μπιτ.
Ήταν μέλος της Ένωσης Ποιητών του Δρόμου, μιας ομάδας που διανέμει φυλλάδια με ποιήματα στους ανθρώπους στους δρόμους.
 Υπήρξε καθηγητής του Jim Morisson στο Ucla, πριν να παραιτηθεί λόγω των αντιπολεμικών του πεποιθήσεων, εναντίον του πολέμου στο Βιετνάμ.
Το 2012 είχε έρθει και στην Ελλάδα και σε εκδήλωση που έγινε απήγγειλε ποιήματα του και συνομίλησε με τους παριστάμενους. Όμως στην Ελλάδα είχε μείνει και παλιότερα δύο χρόνια, φιλοξενούμενος του Λέοναρντ Κοέν στην Ύδρα.

Τα ποιήματα του έχουν κυκλοφορήσει και εδώ (ΜΟΝΟΠΑΤΙ -Απόπειρα 2019) σε μετάφραση Χρίστου Αγγελακόπουλου αλλά υπάρχουν και στο τόμο «Ανθολογία Μπιτ Ποίησης» της σειράς «ποιητές του κόσμου» σε εισαγωγή – μετάφραση του Γιάννη Λειβαδά (εκδόσεις Ροές, Αθήνα 2003)
Ήταν  συστηματικός μεταφραστής ξένης ποίησης, ειδικά του Μαγιακόβσκι και του Νερούντα αλλά και Ελλήνων, όπως η Κατερίνα Γώγου και ο Γιάννης Λειβαδάς.
Σύμφωνα με τον ποιητή Ντέιβιντ Μέλτζερ, ο Χίρσμαν ήταν:  «ένας σπουδαίος δάσκαλος που αρνείται να εργαστεί στο πανεπιστήμιο, ένας σπουδαίος ακαδημαϊκός που αρνείται να δημοσιεύσει στα μεγάλα έντυπα. Τα περισσότερα εκδίδονται από τον ίδιο, σε 150 αντίτυπα».
Αν και ο Χίρσμαν απέρριψε την επιτυχία του κεντρικού τύπου, έχει δημοσιεύσει πληθωρικά. Οι πάνω από 50 τόμοι ποίησης του περιλαμβάνουν τα All That’s Left (2008), Front Lines: Selected Poems (2002), Lyripol (1976) και A Correspondence of Americans (1960). Το αριστούργημά του των 1.000 σελίδων, The Arcanes, εκδόθηκε το 2006.
Το έργο του έχει μεταφραστεί σε πολλές γλώσσες όπως Ρωσικά, Γαλλικά, Γερμανικά, Ελληνικά, Ιταλικά ,Ισπανικά, Αλβανικά, Βιετναμέζικα, Γίντις και Κρεολικά  
O Χίρσμαν απήγγελνε  συχνά το ΜΟΝΟΠΑΤΙ, όπως υπάρχει και σε μια  ηχογραφημένη ανάγνωση από τον ίδιο  για τον Εθνικό Μήνα Ποίησης τον Απρίλιο του 2012, αλλά η ​​επίσημη έντυπη έκδοσή του έγινε τον Δεκέμβριο του 2016 προς τιμήν των 83ων γενεθλίων του .
 Η εκδήλωση για τον εορτασμό των γενεθλίων του πραγματοποιήθηκε στην γκαλερί Dolby Chadwick στο Σαν Φρανσίσκο. Εκείνο το βράδυ, 100 αντίτυπα αυτής της έκδοσης διανεμήθηκαν δωρεάν στους φίλους του Τζακ και 15 ειδικά αντίτυπα τυπώθηκαν σε γυαλιστερό χαρτί 100 λιβρών (11 x 17 ίντσες) και αριθμήθηκαν και υπογράφηκαν από τον ίδιο.
Στο βίντεο απαγγέλει ο ίδιος ο ποιητής το ΜΟΝΟΠΑΤΙ μια εβδομάδα πριν τον θάνατο του, και στην συνέχεια η Alexis Lane Jensen τραγουδά την μελοποίηση του που έχει κάνει η συνθέτις και πιανίστρια  Allison Lovejoy 

Path, Jack Hirschman

Go to your broken heart.
If you think you don’t have one, get one. To get one, be sincere.
Learn sincerity of intent by letting
life enter because you’re helpless, really,
to do otherwise.
Even as you try escaping, let it take you
and tear you open
like a letter sent
like a sentence inside
you’ve waited for all your life
though you’ve committed nothing.
Let it send you up.
Let it break you, heart.
Broken-heartedness is the beginning
of all real reception.
The ear of humility hears beyond the gates.
See the gates opening.
Feel your hands going akimbo on your hips,
your mouth opening like a womb
giving birth to your voice for the first time.
Go singing whirling into the glory
of being ecstatically simple.
Write the poem.
 
Πήγαινε στην πληγωμένη σου καρδιά.
Αν νομίζεις ότι δεν έχεις, βρες μία. Για να αποκτήσεις μία, να είσαι ειλικρινής.
Μάθε την ειλικρίνεια της πρόθεσης αφήνοντας
τη ζωή να μπει, επειδή είσαι αβοήθητος, στην πραγματικότητα,
να κάνεις διαφορετικά.
Ακόμα και καθώς προσπαθείς να ξεφύγεις, άφησέ την να σε πάρει
και να σε σκίσει
σαν γράμμα που στάλθηκε
σαν πρόταση μέσα σου
που περίμενες όλη σου τη ζωή
αν και δεν έχεις κάνει τίποτα.
Άφησέ την να σε στείλει πάνω.
Άφησέ την να σε σπάσει, καρδιά μου.
Η πληγωμένη καρδιά είναι η αρχή
κάθε πραγματικής υποδοχής.
Το αυτί της ταπεινότητας ακούει πέρα ​​από τις πύλες.
Δες τις πύλες να ανοίγουν.
Νιώσε τα χέρια σου να χτυπούν στους γοφούς σου,
το στόμα σου να ανοίγει σαν μήτρα
γεννώντας τη φωνή σου για πρώτη φορά.
Πήγαινε να τραγουδήσεις στροβιλιζόμενος στη δόξα
του να είσαι εκστατικά απλός.
Γράψε το ποίημα.
 
Τα σχόλια δημοσιεύονται μετά από έγκριση.