Πέμπτη 5 Φεβρουαρίου 2026

Θ΄ ΛΙΒΙΣΙ ,ΛΗΤΩΟΝ, ΞΑΝΘΟΣ και ΠΑΤΑΡΑ




 

ΛΙΒΙΣΙ

 Το επόμενο μέρος που επισκεφτήκαμε δεν έχει αρχαιολογικό ενδιαφέρον, όμως είναι από αυτά που κάθε Έλληνας τα επισκέπτεται με συγκίνηση καθώς αντικρίζει  ένα ερειπωμένο χωριό που το εγκατέλειψαν οι Έλληνες κάτοικοι του μετά την Μικρασιατική καταστροφή. Είναι το Λιβίσι, σήμερα  Kayaköy  και σημαίνει βραχοχώρι, καθώς το έδαφος είναι βραχώδες, και τα σπίτια του είναι χτισμένα αμφιθεατρικά σε πλαγιά. Ορισμένοι μελετητές υποστηρίζουν ότι το χωριό χτίστηκε πάνω στα ερείπια της αρχαίας Καρμυλησσού.
Το χωριό δεν κατοικήθηκε από τους Τούρκους που ήρθαν από την Ελλάδα γιατί ήταν γεωργοί και  η καλλιεργήσιμη γη ήταν μικρή.
 Ο θρύλος επίσης λέει ότι φεύγοντας οι κάτοικοι  δηλητηρίασαν τα πηγάδια και καταράστηκαν στους δρόμους του να κυκλοφορούν φαντάσματα.
Στο Λιβίσι κατοικούσαν  περίπου 6.500 Έλληνες. Είχε τρεις κοινότητες και τρεις εκκλησίες- ενορίες, νοσοκομείο, δημοτικό σχολείο και βιβλιοθήκη.





Οι φωτογραφίες είναι από την κάτω εκκλησία αφιερωμένη στην Παναγία , από ένα αρχοντόσπιτο του χωριού και από το εσωτερικό ενός άλλου εγκαταλειμμένου.

ΛΗΤΩΟΝ





Ένα από σημαντικότερα θρησκευτικά κέντρα της Λυκίας είναι το Λητώον, το οποίο πίστευαν ότι ήταν ο τόπος που η Λητώ γέννησε τα δίδυμα παιδιά της  και γι αυτό και τον 6ο αιώνα κατασκευάστηκαν ναοί και για τις 3 θεότητες, Λητώ, Άρτεμη και Απόλλωνα.
Στην πανοραμική φωτογραφία φαίνονται καλύτερα και οι 3 ναοί.
Για το θέατρο της γράφω στο  Γ΄ ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΘΕΑΤΡΑ ΤΗΣ ΜΙΚΡΑΣ ΑΣΙΑΣ- 5-ΠΡΙΗΝΗ, 6-ΜΙΛΗΤΟΣ, 7-ΚΝΙΔΟΣ, 8-ΛΗΤΩΟΝ, 9-ΠΑΤΑΡΑ.
Το Λητώον με την Ξάνθο  θεωρείται από τους σημαντικότερους αρχαιολογικούς χώρους της Τουρκίας και έχουν περιληφθεί στους τόπους που συγκαταλέγονται στην παγκόσμια κληρονομιά από την UNESCO.

ΞΑΝΘΟΣ

Το Λητώον 4 χιλιόμετρα από την Ξάνθο, συνδεόταν με αυτήν με μια ιερά οδό. Η Ξάνθος ήταν η μεγαλύτερη, κατά τον Στράβωνα, πόλη της Λυκίας και ήταν κτισμένη σε ένα λόφο στην αριστερή όχθη του ποταμού Ξάνθου.
Ήταν κέντρο πολιτισμού και εμπορίου για τους κατοίκους της Λυκίας και αργότερα για τους Πέρσες, Έλληνες και Ρωμαίους.




Πολλοί από τους τάφους στην Ξάνθο είναι υπερυψωμένοι τάφοι, σαν μνημεία επάνω σε ψηλή πέτρινη βάση και ορισμένοι διαθέτουν και ανάγλυφες παραστάσεις κάτω από την βάση του μνημείου. Οι δύο χαρακτηριστικοί τάφοι δυτικά του θεάτρου είναι φτιαγμένοι το 480πΧ και η σαρκοφάγος που λείπει από τον ένα βρίσκεται σήμερα στο Βρετανικό Μουσείο.
Η αρχιτεκτονική της Ξάνθου ήταν πηγή έμπνευσης και για τους γείτονες της και ένας από αυτούς τους τάφους, το Μνημείο των Νηρηίδων απετέλεσε πηγή έμπνευσης για την κατασκευή του Μαυσωλείου της Αλικαρνασσού στην Καρία.




Το μνημείο των Νηρηίδων κατασκευάστηκε γύρω στο 390πΧ και είναι τάφος σε μορφή Ελληνικού Ναού τοποθετημένος σε ψηλή βάση διακοσμημένη με γλυπτές ζωφόρους.
Αν και  έμοιαζαν με Ελληνικό Ναό το μνημείο αυτό, ο Τάφος της Άρπυιας (480πΧ) και ο Τάφος της Παγιάβα (360πΧ) (και οι 3 παραπάνω τάφοι σήμερα βρίσκεται στο Βρετανικό Μουσείο), χτίστηκαν σύμφωνα με τα κύρια Ζωροαστρικά κριτήρια, σε  υπερυψωμένα  βάθρα από χονδρή πέτρα, και έχοντας στην κορυφή μονούς θαλάμους χωρίς παράθυρα.


Μια ενεπίγραφη τέτοια στήλη που στήριζε σαρκοφάγο, έχει στις 4 πλευρές της εγγραφές σε λυκιακή γλώσσα η οποία δεν έχει μέχρι στιγμής αποκρυπτογραφηθεί  Μέσα στους 250 στίχους της στήλης υπάρχουν και 12 ελληνικοί.


Η μαρμαρόστρωτη οδός (decumanus)  είχε κιονοστοιχία και κατασκευάστηκε το 106μΧ και οδηγούσε από την ανατολική στην δυτική πλευρά της πόλης σε δημόσια κτήρια. 


.Στα τέλη του 5ου αιώνα, τα κυριότερα κτίσματα στην πόλη είναι μεγάλες αριστοκρατικές επαύλεις, τις οποίες συναντάμε κατά κύριο λόγο στη λυκική ακρόπολη, και εκκλησίες. Οι οικίες είναι διώροφες με εσωτερικό αίθριο περιβαλλόμενο με περιστύλιο και διακοσμούνται με  ψηφιδωτά δάπεδα. 

Από την εποχή  που η πόλις εκχριστιανίστηκε, βλέπουμε τα ερείπια μιας μεγάλης Βασιλικής των  βυζαντινών χρόνων.   Για το θέατρο της Ξάνθου γράφω στο      Δ΄ ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΘΕΑΤΡΑ ΤΗΣ ΜΙΚΡΑΣ ΑΣΙΑΣ -10-ΚΑΥΝΟΣ, 11-ΞΑΝΘΟΣ, 12-ΜΥΡΑ, 13-ΑΡΥΚΑΝΔΑ, 14-ΦΑΣHΛΙΣ

ΠΑΤΑΡΑ


Τα Πάταρα ήταν το λιμάνι της Ξάνθου, αλλά σήμερα βρίσκονται, λόγω των προσχώσεων του ομώνυμου ποταμού, 700 μέτρα από την θάλασσα.
Τα Πάταρα ήταν γνωστά στην αρχαιότητα για το ναό και το μαντείο του Απόλλωνα, δεύτερο μόνο μετά από αυτό των Δελφών, αλλά η τοποθεσία του μαντείου και ο ναός του Απόλλωνα δεν έχουν βρεθεί.
Είναι επίσης ο τόπος γέννησης του Αγίου Νικολάου επισκόπου Μύρων της Λυκίας. 



Στην είσοδο της πόλης στον βορρά βλέπουμε το Τρίπυλον, κατασκευασμένο το 100 μ.Χ. προς τιμή του Κυβερνήτη της Λυκίας Mettias Medustus και λίγο πιο πέρα  τα Λουτρά.
Η πόλη είχε πολλά λουτρά, του λιμανιού, τα λουτρά του Βεσπασιανού (ή Νέρωνα), τα κεντρικά λουτρά, τα μικρά λουτρά και τα βυζαντινά λουτρά.


Ο κεντρικός δρόμος συνέδεε το εσωτερικό λιμάνι με την Αγορά και είναι ένας από τους πιο φαρδιούς και καλύτερα διατηρημένους δρόμους της Λυκίας. Και οι δύο πλευρές του δρόμου είναι υπενδεδυμένες με κιονοστοιχίες ιωνικού ρυθμού, με κίονες από γρανίτη στα ανατολικά και μαρμάρινες κολόνες στα δυτικά.

Πριν το θέατρο, για το οποίο έχω γράψει στο
Γ΄ ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΘΕΑΤΡΑ ΤΗΣ ΜΙΚΡΑΣ ΑΣΙΑΣ- 5-ΠΡΙΗΝΗ, 6-ΜΙΛΗΤΟΣ, 7-ΚΝΙΔΟΣ, 8-ΛΗΤΩΟΝ, 9-ΠΑΤΑΡΑ.
είναι το Βουλευτήριο, στην κατάσταση  που ήταν το 2008, ενώ σήμερα έχει πλήρως ανακαινισθεί  
 
Τα σχόλια δημοσιεύονται μετά από έγκριση.

Το έγραψε μετά από πολλή σκέψη ο στις Δεν υπάρχουν σχόλια:
Ετικέτες ,

Κυριακή 1 Φεβρουαρίου 2026

Η΄ ΚΝΙΔΟΣ και ΚΑΥΝΟΣ




ΚΝΙΔΟΣ

Η αρχαία πόλις Κνίδος βρίσκεται απέναντι από την Κω και την Νίσυρο, στην Μ.Ασία  στην άκρη της χερσονήσου Κνιδίας και με επιχωματώσεις που είχαν κάνει τότε η πόλη ενώθηκε με ένα ισθμό με ένα νησάκι .
Με τον τρόπο αυτό ο πορθμός αυτός χώριζε τα δύο λιμάνια της πόλης το βόρειο που ήταν το πολεμικό και το νότιο που ήταν το εμπορικό και το οποίο περικλειόταν από λιμενοβραχίονες που διατηρούνται ακόμα σε καλή κατάσταση.


Μπαίνοντας στον αρχαιολογικό χώρο συναντάμε πρώτα το θέατρο της Άνω πόλης για το οποίο έχω γράψει στο Γ΄ ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΘΕΑΤΡΑ ΤΗΣ ΜΙΚΡΑΣ ΑΣΙΑΣ- 5-ΠΡΙΗΝΗ, 6-ΜΙΛΗΤΟΣ, 7-ΚΝΙΔΟΣ, 8-ΛΗΤΩΟΝ, 9-ΠΑΤΑΡΑ.




Στην συνέχεια βλέπουμε τον χώρο που ήταν ο ναός του Διονύσου, που ήταν σημαντικό ιερό, με αγάλματα του Σκόπα και του Βρύαξη. Τα αρχαία ερείπιά του χρησιμοποιήθηκαν αργότερα στην ανοικοδόμηση μιας παλαιοχριστιανικής εκκλησίας. Στο βάθος φαίνεται το ιερό της βυζαντινής εκκλησίας και ακόμα πιο πίσω υπολείμματα από τα τείχη της πόλης.
Ο ναός  συνδεόταν και με μεγάλη δωρική στοά πάνω από 100 μέτρα με κιονοστοιχία. Πίσω της είχε δωμάτια που τα χρησιμοποιούσαν για τελετουργικά συμπόσια.


Κοντά στην θάλασσα, πάνω από το εμπορικό λιμάνι, είναι και το κάτω Θέατρο της πόλης.



Ανηφορίζοντας βλέπουμε αρκετά  ερείπια σπιτιών, τα ερείπια ενός παλαιοχριστιανικού ναού, καθώς στα βυζαντινά χρόνια η Κνίδος είχε σημαντικό πληθυσμό, ενώ δίπλα από τα ερείπια του κορινθιακού ναού βλέπουμε το ηλιακό ρολόι του Εύδοξου, που ήταν πρωτοποριακή εφεύρεση της εποχής του.



Από τον κύριο δρόμο βλέπουμε τα ερείπια του Βουλευτηρίου και μετά τα ερείπια από τα προπύλαια του ναού του Απόλλωνα, και βέβαια τα ερείπια του ίδιου του ιερού του Απόλλωνα. 

Βορειότερα και πάνω από το Ιερό του Απόλλωνα, σε μια άλλη αναβαθμίδα υπάρχουν τα μαρμάρινα θεμέλια ενός μεγάλου κυκλικού ναού, πιθανότατα κορινθιακού ρυθμού με ένα μικρό βωμό. Είναι ο ναός της Αφροδίτης Ευπλοίας, επίθετο που είχαν δώσει γιατί την θεωρούσαν προστάτιδα των καλών ταξιδιών και της ευόδωσης των ναυτικών επιχειρήσεων.


Εδώ υπήρχε το περίφημο άγαλμα του Πραξιτέλη (περίπου 350-330 π.Χ.),ένα από τα πρώτα γυμνά αγάλματα θεάς σε κανονικό μέγεθος. Λόγω του σχήματος του ναού μπορούσαν οι επισκέπτες να βλέπουν το άγαλμα από όλες τις πλευρές, κάτι πρωτοποριακό για την εποχή.
Στην φωτογραφία είναι η Colonna Venus, ένα ρωμαϊκό μαρμάρινο αντίγραφο του χαμένου γλυπτού της Αφροδίτης της Κνίδου του Πραξιτέλη, που διατηρείται στο Museo Pio-Clementino ως μέρος των συλλογών των Μουσείων του Βατικανού. Είναι πλέον το πιο γνωστό και ίσως πιο πιστό ρωμαϊκό αντίγραφο του πρωτοτύπου του Πραξιτέλη.

Η κοντινή πόλη που μείναμε το βράδυ ήταν η Μαρμαρίς, που είναι απέναντι από την Ρόδο μια σύγχρονη τουριστική  παραθαλάσσια πόλη με μεγάλα ξενοδοχεία και μαρίνα σε ένα τεράστιο κλειστό κόλπο.

ΚΑΥΝΟΣ 


Το επόμενο πρωϊνό βρεθήκαμε στo Dalyan από το οποίο με ένα καραβάκι διασχίζοντας  ένα πανέμορφο τοπίο στον ποταμό Kalbis (τώρα Dalyan)  πήγαμε στην Καύνο που περιλαμβάνεται στον προσωρινό κατάλογο με τοποθεσίες που ανήκουν στην παγκόσμια κληρονομιά της UNESCO.



Στην διαδρομή αντικρύσαμε το μεγαλειώδες θέαμα των 6 βασιλικών τάφων (4ος – 2ος αιώνας π.Χ.), σκαμμένων στον κάθετο βράχο που οι προσόψεις τους μοιάζουν με τις προσόψεις ελληνιστικών ναών. Έχουν δύο ιωνικούς πυλώνες, ένα τριγωνικό αέτωμα, ένα επιστύλιο με οδοντωτές ζωφόρους και ακρωτήρια σε σχήμα φύλλων φοίνικα (είναι τα κοσμήματα που τοποθετούνται πάνω στην κορυφή του αετώματος). Υπάρχουν  και  άλλοι μικρότεροι πιο πέρα.


Όταν φτάνουμε στην Καύνο, από ένα καλά διατηρημένο μαρμάρινο δρόμο οδηγούμαστε στην ονομαζόμενη πλατεία της Παλαίστρας, τετράγωνη 73x85 μέτρα στην οποία υπάρχουν τα ερείπια μιας τρίκλιτης βυζαντινής εκκλησίας του 5ου αιώνα που κατασκευάστηκε με οικοδομικά υλικά που ελήφθησαν από προηγούμενα κτίρια, πάνω σε θεμέλια ενός κτιρίου του 4ου αιώνα, το οποίο πιθανότατα χρησιμοποιούνταν και ως χώρος λατρείας.



Η πλατφόρμα μέτρησης ανέμου χρονολογείται από το 150 π.Χ. και χρησιμοποιούνταν για τον πολεοδομικό σχεδιασμό. Ήταν  ένα κυκλικό κτίριο με διάμετρο βάσης 15,80 μ. και διάμετρο κορυφής 13,70 μ. αλλά το κτίριο έχει καταρρεύσει, πιθανώς ως αποτέλεσμα σεισμού. Η μέθοδος μέτρησης επομένως δεν είναι απολύτως σαφής αλλά προφανώς οι χαράξεις στα μάρμαρα χρησίμευαν για κάποιους υπολογισμούς. Στο έργο του "Περί αρχιτεκτονικής", ο Ρωμαίος αρχιτέκτονας Βιτρούβιος ανέφερε ότι οι πλατφόρμες μέτρησης ανέμου
χρησιμοποιούνταν για τον σχεδιασμό δρόμων σύμφωνα με την επικρατούσα κατεύθυνση του ανέμου, προκειμένου να διατηρείται ο αέρας στις πόλεις καθαρός.
Για το θέατρο της πόλης έχω γράψει στο Δ΄ ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΘΕΑΤΡΑ ΤΗΣ ΜΙΚΡΑΣ ΑΣΙΑΣ -10-ΚΑΥΝΟΣ, 11-ΞΑΝΘΟΣ, 12-ΜΥΡΑ, 13-ΑΡΥΚΑΝΔΑ, 14-ΦΑΣHΛΙΣ


Η Καύνος στην αρχαιότητα είχε 2 λιμάνια. Αυτό που ήταν στην θάλασσα   με τις προσχώσεις του ποταμού βρίσκεται σήμερα 8 χιλιόμετρα από αυτήν.  Το άλλο βρισκόταν στην θέση 4 της φωτογραφίας και σήμερα τόσο το ίδιο το λιμάνι όσο και το  κανάλι από το οποίο πήγαιναν τα πλοία είναι σήμερα ξηρά. 

Τα σχόλια δημοσιεύονται μετά από έγκριση.


ΤΟ ΕΠΟΜΕΝΟ

Το έγραψε μετά από πολλή σκέψη ο στις Δεν υπάρχουν σχόλια:
Ετικέτες , ,
Εγγραφή σε: Σχόλια (Atom)