Ο ΔΟΣΙΛΟΓΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΟΙ ΑΘΛΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΣΠΥΡΟΥ ΜΕΛΑ

Στις 31-1-1945 δημοσιεύεται στην 2η σελίδα της μονόφυλλης τότε  ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ  ένα  ειδησάριο με τον τίτλο ΕΝΑ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟΝ στο οποίο αναγράφεται ότι ένας ευπρεπώς ενδεδυμένος κύριος βούτηξε τον ακαδημαϊκό Σπύρο Μελά από το πέτο του παλτού του στην οδό Σταδίου του τράβηξε δύο γερά χαστούκια και του είπε φωνάζοντας: Πως τολμάς να περιφέρεσαι ακόμα ελεύθερος ενώ είσαι δοσίλογος;

Ο Μελάς κατάφερε να διαφύγει σε ένα βιβλιοπωλείο αφού έμεινε το πέτο του παλτού του στα χέρια του αγνώστου κυρίου!

Στις 3-2-1945 στην ίδια σελίδα της ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ δημοσιεύεται επιστολή του Μελά στην οποία ισχυρίζεται ότι ο άγνωστος κύριος τον εξέλαβε για κάποιο άλλο, υβριστή της μνήμης του Ιωάννη Μεταξά, δεν κατέφυγε για να γλυτώσει σε βιβλιοπωλείο ,αλλά  ότι πήγε με τον άγνωστο στο αστυνομικό τμήμα, όπου αφού διευκρινίστηκαν οι ταυτότητες τους , αυτός του ζήτησε συγνώμη και ομολόγησε την πλάνη του.

Σε συνομιλία δε που είχε με τον αρχισυντάκτη της εφημερίδας του είπε  ότι πήγε με τον δράστη στο Α΄αστυνομικό τμήμα και ότι εκεί, μετά την διευκρίνηση των ταυτοτήτων, διαπιστώθηκε πως ο δράστης δεν ήταν άγνωστος, όπως έλεγε στην επιστολή του, αλλά γνωστός του, αρνήθηκε  όμως με επιμονή να αποκαλύψει  το όνομα του, λέγοντας  ότι το απόγευμα  ο δράστης θα πέρναγε από τα γραφεία της εφημερίδας   για να επιβεβαιώσει τους ισχυρισμούς του Μελά.

Η εφημερίδα απευθύνθηκε στον διοικητή του Αστυνομικού τμήματος ο οποίος τους δήλωσε ότι δεν έχει καταγραφεί  τέτοιο επεισόδιο σε αυτούς  όπως επίσης  βέβαια  δεν πέρασε και κανένας κύριος από την εφημερίδα.  

Είναι προφανές ότι το επεισόδιο είχε γίνει όπως είχε περιγραφεί  αρχικά από την εφημερίδα και ο Μέλας προσπαθούσε να καλύψει τα πραγματικά γεγονότα.

Ο Μελάς χρονογραφούσε τότε στην φιλοβασιλική εφημερίδα "Ελληνικόν Μέλλον" η οποία προπολεμικά υποστήριζε το Λαϊκό Κόμμα του Παναγή Τσαλδάρη, είχε διακόψει  την έκδοσή της στις 29.4.1941 και επανεκδόθηκε για λίγο την περίοδο 1945-1946, οπότε και σταμάτησε η έκδοση της  οριστικά.

Ήδη πριν να περάσει ούτε ένας μήνας από την απελευθέρωση της Αθήνας από τους Γερμανούς (12-10-1944) ,στις 5 Νοεμβρίου στην γενική συνέλευση του Σωματείου Ελλήνων Λογοτεχνών επικυρώθηκε με ευρεία πλειοψηφία η διαγραφή του Σπύρου Μελά από το σωματείο χωρίς να γίνουν οι χρονοβόρες διαδικασίες των πειθαρχικών οργάνων .

Η κατηγορίες κατά του Μελά ήταν ότι είχε γράψει χρονογραφήματα στα οποία προέτρεπε για συνεργασία με τους κατακτητές.

Ο Θεοτοκάς ματαίως προσπάθησε να τον υπερασπιστεί αλλά δεν εισακούστηκε λόγω της αριστερής πλειοψηφίας του σωματείου. Σύμφωνα με τον Θεοτοκά τα άρθρα αυτά δεν του προσπόρισαν κανένα προσωπικό οικονομικό όφελος κατά την διάρκεια της Κατοχής. Αντιθέτως ο Μελάς κατάφερε να επιζήσει σχεδόν οριακά από τις μικρές εισπράξεις κάποιων θεατρικών έργων που είχε γράψει. Ο ίδιος δικαιολόγησε την στάση του δηλώνοντας ότι φοβήθηκε για την ζωή του και χαρακτήρισε τις ενέργειες τους ως ξέσπασμα δειλίας και επιπολαιότητας.

Ο Μελάς  κέρδισε αργότερα δικαστικά την ακύρωση της διαγραφής του αλλά δεν επέστρεψε στην εταιρεία.

To 1948 η εταιρεία διασπάστηκε και ιδρύθηκε η Εθνική Εταιρεία Λογοτεχνών συσπειρώνοντας στους κόλπους της συγγραφείς κυρίως του κεντροδεξιού πολιτικού χώρου, αλλά ούτε αυτή ήθελε τον Μελά.

Ο Μελάς από νέος είχε διακριθεί εκτός από τα γράμματα και για τις πιο αλληλοσυγκρουόμενες  πολιτικές θέσεις που πήρε στην ζωή του.

Όταν πρωτοεμφανίστηκε το 1910 είχε ριζοσπαστικές, σοσιαλιστικές θέσεις, ενώ στις αρχές της δεκαετίας του '20 θα φυλακιστεί για τις βενιζελικές του ιδέες γεγονός που δεν στάθηκε όμως εμπόδιο να γράφει άρθρα εναντίον του Βενιζέλου αλλά και να γίνει την ίδια περίοδο αρχισυντάκτης βενιζελικής εφημερίδας!

Ενώ το 1933-4 είναι διευθυντής στο περιοδικό "Ιδέα", με συνεργάτες που πρέσβευαν την ελευθερία του πνεύματος, με τη δικτατορία της 4ης Αυγούστου του Μεταξά θα γίνει θερμός οπαδός του νέου καθεστώτος.

Ήδη το 1935, σε ηλικία μόλις 53 ετών, είχε γίνει  ακαδημαϊκός.
Το 1939 θα πάει ως ανταποκριτής της Καθημερινής στην Ισπανία και θα προπαγανδίσει  τα επιτεύγματα του Φράνκο.
Στην κατοχή όταν ορκίστηκε η κυβέρνηση Τσολάκογλου ο Μελάς πήγε στο πρωθυπουργικό γραφείο για να τον συγχαρεί ενώ ταυτόχρονα με τα χρονογραφήματα του στην Καθημερινή στήριζε την κυβέρνηση και υποστήριζε την συνεργασία με τους Γερμανούς.

Στις 27-4-1941 φτάνουν οι Γερμανοί στην Αθήνα και  στις 30-4-1941 γράφει το διθυραμβικό χρονογράφημα του  για τον Τσολάκογλου, με τίτλο "Ο Στρατηγός":

Η φυσιογνωμία του στρατηγού Τσολάκογλου, που ανεδέχθη χθες το πρωθυπουργικό αξίωμα εμπνέει την πιο δικαιολογημένη εμπιστοσύνη στην κοινή γνώμη της Ελλάδος. Η φήμη πήρε το όνομα του στα φτερά της από την αρχή του πολέμου. Μαχηταί, μετόπισθεν, λαός, τον εγνώρισαν κατά τα ευτυχέστερα γεγονότα του αγώνος, στα χιονισμένα Αλβανικά βουνά! Τον είδα, διοικητή Σώματος επάνω στην ακμή της μάχης στη Χότιστε, στ' αντερείσματα της Μόροβας με τα προκεχωρημένα κλιμάκια των  Μονάδων του και δύο από τους μεράρχους του να διευθύνη την επίθεσι. Ψηλός, μελαχροινός, λεβεντάνθρωπος, γενναίος, νηφάλιος, καρτερικός ήθος  απόλυτα στρατιωτικό,  λακωνικότης στην έκφρασι. Ενεργητι­κός, ταχύς και ακούραστος, Η επταήμερη μάχη της Μόροβας τον έφερε στην πρώτη γραμμή των στρατιωτικών αρχηγών μας, Ο αδιάκοπος πό­λεμος ολοκλήρων μηνών, στις χιονισμένες κορυφογραμμές της αφιλόξε­νης οροσειράς της Κάμιας, εστερέωσε  την εκτίμησι του Στρατού  και Λαού στο πρόσωπο του. Η άψογη και ανώδυνη σύμπτυξις του δεξιού μας στο Αλβανικό μέτωπο, όταν αι περιστάσεις επέβαλαν την κίνησι αυτή αποτελεί ιδικό του τίτλο. Η ατυχής εξέλιξις των επιχειρήσεων, τις τε­λευταίες εβδομάδες, τον βρήκαν στας επάλξεις άγρυπνο φρουρό της τι­μής του Ελληνικού στρατεύματος και των εθνικών  συμφερόντων. Έθεσε τέρμα στον αγώνα με αξιοπρεπή συνθηκολόγησι. Απ'  τα βουνά της Αλ­βανίας έρχεται τώρα στην Κυβέρνηση του τόπου, για  ν' αναλάβη ένα άλλο αγώνα, πολύ σπουδαιότερο, που θα απαιτήση εξαιρετική δραστηριό­τητα. Τον αγώνα της ανασυγκροτήσεως της Ελλάδος και της προσαρ­μογής της στα δεδομένα της νέας καταστάσεως. Αυτό το έργο δεν είνε τυχαίο. Η χώρα μας αποτελεί σήμερα μέρος μιας πανευρωπαϊκής  οργανώσεως που την διέπουν αρχαί σαφείς και αποκρυσταλλωμέναι, προς τας οποίας oι Έλληνες καλούμεθα να προσανατολίσωμεν τον ρυθμόν της ζωής  μας, Και θα χρειασθή προσπάθεια σύντονος, ειλικρινής, γοργή και αποτελέσματική για να λυθούν όλα τα προβλήματα που θέτουν oι ανάγ­κες αυτού του νέου προσανατολισμού. Στους πλατείς ώμους του πρόκει­ται να σηκώση ο στρατηγός το βάρος του  σοβαρού τούτου έργου,. Οι Έλ­ληνες όλοι ανεξαιρέτως, έχομεν καθήκον να τον συντρέξωμεν ο καθένας από της πλευράς του, να εκπληρώση την αποστολήν του. Ενωμένοι γύ­ρω του, πειθαρχημένοι , ας  εργασθούμε  , στην κατεύθυνσιν , που επιβάλλουν  οι πραγματικές καταστάσεις, για να διευκολύνουμε , όσο μπορούμε, την προσπάθειάν του. Η καλή μας θέλησις , η  αφοσίωσις  μας στο καθήκον και  η εργατικότης μας, είνε απαραίτητα στοιχεία για την επιτυχία του , που θα είνε  επιτυχία του συνόλου.

Στις 2.5.1941 γράφει:

Αυτού καλείται να αγωνισθή τώρα ο ήρως της Νιμέρτοκας και της Τρεμπεσίνας [δηλ. ο Τσολάκογλου] για την ανασυγκρότησι της Ελλάδος. Αφού την υπεράσπισε με το αίμα του και την λάμπρυνε με τα κατορθώματά του, πρέπει τώρα πεσμένη, λαβωμένη, να την αναστήση με τον ιδρώτα του.

Στις 4-5-1941 μετά την απόφαση του Χίτλερ για απελευθέρωση και επαναπατρισμό όλων των Ελλήνων αιχμαλώτων πολέμου, αμέσως μόλις αυτοί αφοπλίζονταν «λόγω της γενναίας συμπεριφοράς τους» γράφει:

Χάρις εις την γενναιόφρονα χειρονομία του Αρχηγού του Γερμανικού Έθνους οι πολεμισταί μας επιστρέφουν στα σπίτια τους. Έτσι επιστρέφουν μ’ευγνωμοσύνη σ’ αυτόν και μ’ ελαττωμένο τον πόνο τους.

(Το πόσο κράτησαν τις υποσχέσεις τους οι Γερμανοί στο ποστ μου Ο ΠΑΤΕΡΑΣ ΜΟΥ ΔΕΝ ΕΚΑΝΕ ΓΙΑ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΟΣ ΕΚΠΡΟΣΩΠΟΣ! έχω γράψει για την εμπειρία του από την επιστροφή του από την Αλβανία.)

Στις 6-5-1941:

Η Ευρώπη, αφού κατέλυσε την περίοδο της ειρήνης και με τον πόλεμο το καθεστώς του κόσμου αυτού, επέβαλε παντού μια καινούργια οργάνωσι όπου κυριαρχεί η διευθυνομένη αντιπλουτοκρατική οικονομία... Πρέπει να νοιώσουμε βαθειά τι γίνεται γύρω μας. Και να προσπαθήσουμε να συμμορφωθούμε με την καινούργια πραγματικότητα.

Στις 7-5-1941:

...Ο κ. πρωθυπουργός εκάλεσε τους δημάρχους “όπως αποκατασταθή παρά τω λαώ η ειλικρινής και ανυπόκριτος συνεργασία μετά της Γερμανίας”. Θα τολμούσα να προσθέσω μία λέξι ακόμα: Και ενεργητική. Ο μόνος τρόπος ν’ αντικρύσωμεν την “άνευ ορίων” καταστροφήν, όπως την εχαρακτήρισεν εις τον ιστορικόν του λόγον ο Χίτλερ. Ο μόνος δρόμος για να περισώσουμε ό,τι είναι δυνατόν να περισωθή ακόμη, είναι αυτός. Ειλικρινής και ενεργητική συνεργασία με τον νικητήν.

[...] Για όλους εμάς, οι οποίοι δεν ελιποτακτήσαμε, για λόγους καθαρώς τομαρικούς, αλλά μείναμε εδώ, να πιούμε μέχρι τρυγός το πικρό ποτήριον της δυστυχίας μαζί με τον Ελληνικό λαό, ένα μ’ αυτόν όπως είχαμε γίνει ένα με τον φαντάρο στο μέτωπο, δεν μπορεί να υπάρχη ούτε υπάρχει άλλη Ελλάς, απ’ αυτή που μένει ο αποστρατευθείς και καταματωμένος πολεμιστής μας, αυτός που μας γέμισε με δόξα και τώρα μας εξασφαλίζει το σέβας των νικητών.

Για μας δεν υπάρχει νησιώτικον κράτος. Ποίον νησιώτικον κράτος άλλως τε, όταν οι Γερμανοί καταλαμβάνουν δύο-δύο, τρία-τρία τα νησιά μας; Την Κρήτη; Την έχουμε και αυτή εδώ μαζί μας... Η Ελλάς, όλη η Ελλάς ζη σήμερα εδώ για να υποστή όλον το βάρος του εθνικού δράματος και να κυττάξη να συμμαζέψη τα αιματόβρεκτα ράκη της. Αυτό είναι μια πρώτη πραγματικότης που πρέπει να αναγνωρισθή και να ρυθμίζη τις ενέργειές μας».

Στις  8-5-1941:

«Οι Έλληνες είμαστε λαός περίεργος. Είχαμε κράτος ολοκληρωτικό και πολεμούσαμε με την σημαία των Δημοκρατιών... Τέτοιου είδους αντίφασις μετάγινε ποτέ στην πολιτική ιστορία; ... Φανταζόμουνα για μια στιγμή νίκη της σημαίας με την οποία πολεμούσαμε. Και γελούσα μέχρι δακρύων. Τι θα εσήμαινε η νίκη αυτή;... Πολιτική αυτοκτονία του νικητού. Τι θα γινότανε την επαύριον το ολοκληρωτικό καθεστώς μας; Στάχτη και καπνός. Αι αντιφάσεις όμως τελειώνουν εδώ; Τι γυρεύουν σήμερα μερικοί, ελάχιστοι ευτυχώς πια; Νοσταλγούν μετά την νίκη του ολοκληρωτικού καθεστώτος, την φιλελεύθερη οικονομία και την φιλελεύθερη φλυαρία των πλουτοκρατικών Δημοκρατιών. Ορίστε να συνεννοηθήτε...».

Την προσκόλληση του Μελά στην εκάστοτε εξουσία την έχει περιγράψει με ενάργεια το 1948 ο Θεοτοκάς:

 Σε παλαιότερα χρόνια ελευθεροτυπίας και μεγάλων εκλογικών αγώνων, όταν ο νέος κυβερνήτης πήγαινε να αναλάβει την εξουσία, ήταν σχεδόν αναπόφευκτο πως θα έβρισκε στον προθάλαμο του πολιτικού γραφείου τον Σπύρο Μελά να τον περιμένει. Ηταν ο ίδιος ο Σπύρος Μελάς που λίγο πριν τον είχε καταγγείλει από τις στήλες του Τύπου ως εχθρό του λαού, ως προδότη των εθνικών ιδανικών. Τώρα τον άρπαζε με φωνή συγκινημένη, συχνά με δάκρυα στα μάτια (γιατί παρασύρεται σαν τους ηθοποιούς από τον ρόλο που παίζει και κλαίει αληθινά) και του έλεγε: "Είμαστε στο πλευρό σας, πρόεδρε, έτοιμοι για κάθε θυσία. Τραβάτε εμπρός και σας ακολουθούμε μέχρις εσχάτων". Ολος ο κόσμος ήξερε πως είχε πει τα ίδια λόγια στον αρχηγό της αντίπαλης παράταξης και πως θα τα ξανάλεγε με την πρώτη ευκαιρία.

 Ταυτόχρονα δεν είχε και κανένα πρόβλημα να εξυπηρετεί και τα συμφέροντα της εκάστοτε εξουσίας.

Το 1951 είχε μεταβεί στην Σουηδία εμφανιζόμενος σαν εκπρόσωπος της Ακαδημίας και των Ελλήνων συγγραφέων  και σε συνεργασία με τον πρέσβη της Ελλάδας επισκέφτηκε τα μέλη της Σουηδικής Ακαδημίας και ενήργησε ώστε να μην απονεμηθεί το Νόμπελ στον Νίκο Καζαντζάκη χαρακτηρίζοντας τον κομμουνιστή!

Εξ αιτίας του Μελά ο Αλέξης Μινωτής είχε αποκαλέσει την Ελλάδα Μελάδα!

Το 1959 γίνεται πρόεδρος της Ακαδημίας Αθηνών.

Όμως εκτός από τον Καζαντζάκη την ίδια εχθρική συμπεριφορά επιφύλαξε και το 1966 για τον Σεφέρη όπως αναφέρει η γυναίκα του Μάρω Σεφέρη:

Ο Μελάς μας έκανε τον φίλο, αυτό ήταν το άσχημο. Θυμάμαι μια φορά που είχε έρθει να μας παραλάβει από το καράβι και του φώναζε από κάτω: "Ελα, έλα να σε κάνουμε ακαδημαϊκό!". Όταν όμως ο Σεφέρης πήγε να γίνει ακαδημαϊκός, ο Μελάς είναι ο άνθρωπος που ενήργησε το περισσότερο για να μη γίνει. Σηκώθηκε από το κρεβάτι πέντε - έξι μέρες πριν πεθάνει μόνο και μόνο για να πάει να τον καταψηφίσει.

H ΟΜΟΝΟΙΑ ΣΤΗΝ ΜΟΥΣΙΚΗ

Θα ήταν μεγάλη παράληψη να μην συμπληρώσω το ποστ μου ΟΜΟΝΟΙΑ, ΜΙΑ ΠΟΛΥΠΑΘΗ ΠΛΑΤΕΙΑ με τα τραγούδια που έχουν γραφτεί για αυτήν ειδικά την πλατεία, που φαίνεται πως εμπνέει τους στιχουργούς και τους συνθέτες όσο καμία άλλη της Ελλάδας.
Διαβάζοντας κανείς τους στίχους των τραγουδιών της τελευταίας 50ετιας  διαπιστώνει  ότι αντικατοπτρίζουν και τις αλλαγές που έχει υποστεί η πλατεία στο πέρασμα του χρόνου.
Είμαι σίγουρος πως όλοι ξέρουν το τραγούδι «Ομόνοια Πλας» που έγραψε ο Μενέλαος Θεοφανίδης σε στίχους των Γιώργου Ασημακόπουλου, Βασίλη Σπυρόπουλου και Παναγιώτη Παπαδούκα.

Το τραγούδησαν το 1954 πρώτη  η Ρένα Βλαχοπούλου και σχεδόν ταυτόχρονα η Σοφία Βέμπο με τεράστια επιτυχία.

Σαν την Πλας Πιγκάλ από χρόνια

μια πλατεία πολύ κεντρική

στην Αθήνα μας είναι η Ομόνοια

που είναι η φήμη της ιστορική

Σε κάθε γωνία επτά καφενεία

καρέκλες με κόσμο γεμάτες

και ταξί που ψαρεύουν πελάτες
Κομψοί και ωραίοι, πολίσμαν τροχαίοι

πεντ’ έξι παλιές μπυραρίες

καυγαδάκια στις αφετηρίες

Καμπαρέ με jazz band και belles femmes
με ταμπέλες που λένε welcome
Τι ρυθμός και ζωή και κοσμοσυρροή

μέρα νύχτα και ως το πρωί.

Και τα ανθοπωλεία σειρά στην πλατεία

τριάντα περίπτερα πλάι

κι από κάτω Μετρό που περνάει
Πιο εκεί, κουλουρτζή, ο ταμπλάς

Να η Ομόνοια Πλας.

Μια πλατεία παλιά όλο χάρη
όλοι οι δρόμοι οδηγούν προς τα εκεί
Και μαζεύονται και οι φαντάροι

το απόγευμα την Κυριακή.

Πλατεία κοκέτα, χαλιά σε πακέτα,

τσατσάρες, στυλό και λαχεία

και χαζοί από την επαρχία.
Δυο μέτρα πιο κάτω, πολύ ορεξάτο

perfume ενα γύρω σκορπίζει

το ντονέρ το κεμπάπ που γυρίζει.

Και αργά από κάποιο στενό

για βολτίτσα προβάλλει ο Ζανό.
Τι ρθυμός και ζωή και κοσμοσυρροή

μέρα νύχτα και ως το πρωί.

Και πριν ξημερώσει, ξενύχτηδες τόσοι

περνούνε να παν για το σπίτι

ενώ το πρώτο τραμ σκάει μύτη.
Πιο εκεί, κουλουρτζή, ο ταμπλάς

Να η Ομόνοια Πλας.

Διαβάζοντας κανείς τους στίχους του τραγουδιού του έρχεται αμέσως η εικόνα μιας πλατείας που σφύζει από ζωή από τα κέντρα και τα κεφενεία που υπάρχουν εκεί και από το ποικιλόχρωμο πλήθος που την κατακλύζει.

Αυτή πράγματι ήταν η εικόνα της την δεκαετία του 50 αλλά και του 60.

Εδώ η Ρένα Βλαχοπούλου το τραγουδά στην επιθεώρηση "Για την Ελλάδα ρε γαμώτο-100 χρόνια επιθεώρηση". Θέατρο Ακροπόλ, 1992-93.

Η τρίτη μεγάλη τραγουδίστρια που το έχει ερμηνεύσει είναι το 1980 η Μαρινέλα.

Βέβαια καθώς περνούσαν τα χρόνια η πλατεία ήταν αναπόφευκτο, μέσα στα πλήθη που κυκλοφορούσαν και διασκέδαζαν εκεί, να αποτελεί και πόλο έλξης αρκετών ομοφυλόφιλων που αναζητούσαν σε αυτήν μια ευκαιριακή συντροφιά.

Ο αγαπητός φίλος Θ.Φ., μου έστειλε λοιπόν μια παράφραση του Ομόνοια Πλας στα Καλιαρντά, ευτυχώς με την ερμηνεία των λέξεων, που χωρίς το γνωστό λεξικό του Ηλία Πετρόπουλου (ΤΑ ΚΑΛΙΑΡΝΤΑ-1971 Νεφέλη) δεν είναι εύκολο να την καταλάβει κανείς.

Το 1970 ο Γιάννης Καλατζής  τραγούδησε το Ένα βράδυ στην Ομόνοια, του  Σταύρου Κουγιουμτζή, σε στίχους Σώτιας Τσώτου.

Ένα βράδυ στην Ομόνοια
έπεσε βαθιά διχόνοια,
τσακωθήκαν δυο λεβέντες
κι είπανε βαριές κουβέντες.

Μια μικρή απ’ την Κυψέλη
που καθένας τους τη θέλει
ήταν, λένε, η αιτία
να βουίξει η πλατεία.

Βγήκε κόσμος στα μπαλκόνια,
σταματήσαν τα καμιόνια,
κι από γύρω τα γκαρσόνια
τους φωνάζανε "ομόνοια!".

Μια μικρή απ’ την Κυψέλη
που καθένας τους τη θέλει
ήταν, λένε, η αιτία
να βουίξει η πλατεία.

Ψεύτικη ζωή μπαπέσα,
σηκωτούς τούς πάνε μέσα,
και εκείνη η μοιραία
φεύγει μ’ άλλονε παρέα.

Πιο μεγάλη καταφρόνια
δεν ξανάδαν τα μπαλκόνια,
ένα βράδυ στην Ομόνοια,
ένα βράδυ στην Ομόνοια.

Όμως η Ομόνοια την δεκαετία του 70 περιστοιχίζεται πλέον από πλήθος νέα κτήρια που στεγάζουν διάφορα γραφεία και ως εκ τούτου υπάρχει εκεί ένας μεγάλος αριθμός εργαζομένων. ΄
Έτσι το 1976 η Αρλέτα σε μουσική και στίχους του Στέφανου Χρυσοστομίδη μας τραγουδά για Το κορίτσι στην Ομόνοια.

Το κορίτσι που δουλεύει στην Ομόνοια
τρίτος όροφος γραφείο δεκατέσσερα
χτυπάει τα πλήκτρα της γραφομηχανής
οχτώ ώρες την ημέρα πλην της Κυριακής.

Κάθε που κουδουνίζει το τηλέφωνο
το πρωί με κέφι, μ’ ακεφιά τ’ απόγεμα
με καθαρή φωνή απαντάει στ’ ακουστικό
ποιος είστε και τι θέλετε παρακαλώ.

Να την που σταματάει να ξεκουραστεί
να καπνίσει ένα τσιγάρο απ’ το πακέτο της
στο κάδρο η θάλασσα αφρίζει αγριεμένη
απέναντι στον τοίχο καρφωμένη.

Το κορίτσι που δουλεύει στην Ομόνοια
τρίτος όροφος γραφείο δεκατέσσερα
παίρνει στα είκοσι τον βασικό μισθό
στα εξήντα το εφάπαξ και τη σύνταξη.

Την 10ετία του 1980 η εικόνα της πλατείας έχει χάσει πλέον την λάμψη της και ενώ την ημέρα αποτελεί μέρος διερχομένων Αθηναίων και τόπο συνάντησης επαρχιωτών, την νύχτα συγκεντρώνει όλο και πιο περιθωριακά στοιχεία, άτομα που αναζητούν τον αγοραίο έρωτα και ναρκομανείς που ψάχνουν για την δόση τους.

Έτσι ο Βασίλης Παπακωνσταντίνου τραγουδά το 1982 το Χαράματα Ομόνοια σε στίχους του Μανώλη Ρασούλη και μουσική του Μάνου Λοΐζου.

Στις τρεις χαράματα Ομόνοια,
σαν σ' ένα όνειρο θολό,
γωνιά και στέκεις, ακούς κυνηγητό,
κάτι σαν τρέχτε, φονικό.
Γωνιά και στέκεις, κάτι σαν φονικό
ή γύρνα πίσω, σ' αγαπώ.

Στις τρεις χαράματα Ομόνοια,
Ελλάς Οτέλ στην Αθηνάς,
για πόσο πάει κι όχι πως θες να πας
κι όμως ρωτάς, ξαναρωτάς.
Για πόσο πάει κι όχι πως θες να πας,
έτσι με κάποιον να μιλάς.

Στις τρεις χαράματα Ομόνοια,
την ώρα που όλα είναι κλειστά,
σαν φως αστράφτει κι ας μην υπάρχει πια,
εκείνη σου χαμογελά.
Σαν φως αστράφτει κι ας μην υπάρχει πια,
εκείνη γίνεται αγκαλιά.

Τον ίδιο χρόνο ο Νίκος Μαμαγκάκης μελοποιεί στον δίσκο του Κέντρο Διερχομένων στίχους του Γιώργου Ιωάννου και η Ελευθερία Αρβανιτάκη ερμηνεύει σε αυτόν την Ομόνοια που απεικονίζει και αυτό με γλαφυρότητα την κατάσταση που επικρατούσε στην πλατεία.

Πήγα να σε περιμένω
στης Ομόνοιας το σταθμό
μεσ’ στο βράδυ μεσ’ το κρύο
μέσα στο κυνηγητό

Έλεγα πως θα περάσεις,
είναι πέρασμα μεγάλο
από δω περνούνε όλοι
και για το `να και για τ’ άλλο

Μη μιλάς και μη κουνιέσαι
δείξε σοβαρότητα
μη μας πάρει κάνα μάτι
και ζητούν ταυτότητα

Πολιτσμάνοι κι αστυνόμοι
χύμα ανθρώποι που περνούσαν
με κοιτάγανε στα μάτια
κι άλλοι μου χαμογελούσαν

Μόνη είμαι μεσ’ το κρύο
γύρω μου όλο φαντάροι
νοσταλγώ το δημαρχείο
και τη πιάτσα στο Βαρδάρη

Μη μιλάς και μη κουνιέσαι
δείξε σοβαρότητα
μη μας πάρει κάνα μάτι
και ζητούν ταυτότητα

Μόνη είμαι μεσ’ το κρύο
γύρω μου όλο φαντάροι
νοσταλγώ το δημαρχείο
και τη πιάτσα στο Βαρδάρη

Μη μιλάς και μη κουνιέσαι
δείξε σοβαρότητα
μη μας πάρει κάνα μάτι
και ζητούν ταυτότητα

Μια άλλη εικόνα για την Ομόνοια μας δίνει το 1988 ο Γιάννης Μαρκόπουλος με το τραγούδι του Οδός Ίωνος 5 σε στίχους του Κώστα Βίρβου και με την μοναδική φωνή του Λεωνίδα Βελή.

Η οδός Ίωνος είναι το δρομάκι που βρίσκεται μπροστά από τον κινηματογράφο ΚΟΤΟΠΟΥΛΗ και γι΄αυτό τον λόγο έχει μετονομαστεί σήμερα σε Μαρίκας Κοτοπούλη.

Στην Ίωνος 5 υπήρχε από το 1946 μέχρι το 1962 το μπαράκι του Μάριου στο οποίο μαζεύονταν όλοι οι λαϊκοί συνθέτες και τραγουδιστές .Ο Βίρβος ήταν από τους μόνιμους θαμώνες και έτσι στους στίχους του περνούν όλοι οι γνωστοί λαϊκοί καλιτέχνες της εποχής.

«Όποιος δεν ήπιε ούζο στου «Μάριου» δεν λογίζεται για μπουζουξής...» έλεγε ο γενάρχης του μπουζουκιού, ο Μάρκος Βαμβακάρης.

Ίωνος μέσα στο στενό, στο Μάριο το Συριανό

πήγαινανε να πιουν ρακί οι καλλιτέχνες οι λαϊκοί.

Ο Στράτος ο "τεμπέλης" με το "βραχνό" το Μάρκο
που χάλαγε ο κόσμος σαν βγαίνανε στο πάλκο,
ο "Βλάχος" ο Τσιτσάνης κι η Νίνου η Μαρίκα,
η Σωτηρία Μπέλλου με μια παρέα γλύκα.

Ίωνος μέσα στο στενό, στο Μάριο το Συριανό
επήγαινε κι ο "σερ Μπιθί" πινάκλ να παίξει και ραμί,
ο Παπαϊωάννου ο "ψηλός" κι ο Καζαντζίδης ο ντροπαλός,
ο Μπάτης που ’ταν παλιατζής και ο "κομψός" ο Κυριαζής.

Τα πιο καλά μπουζόυκια ο "Ντίλιγκερ" κι ο "Σπόρος",
εδώ κι ο Τσαουσάκης, κάθε τραγούδι ντόρος.
Χρυσίνης, Περιστέρης, οι δυο μαέστροι τότες,
αυτοί στις εταιρείες σού άνοιγαν τις πόρτες.

Ίωνος μέσα στο στενό, στο Μάριο το Συριανό
η Ευτυχία μας η "Γριά" πουλούσε στίχους μπιρ παρά.

Να κι ο "Κοριός" με τον Πετσά και το Νταράλα το Λουκά,
ο Χατζηχρήστος ο "γλυκός" κι ο Δερβενιώτης ο "χοντρός".

Ο Χιώτης ο Μανώλης, ο "Γκραν Αριστοκράτης"
μαζί κι η Μαίρη Λίντα με τα γουναρικά της.
Ο Τόλιος ο Καλδάρας καθόταν στη γωνία,
τον πήρε το μπουζούκι απ’ τη Γεωπονία.

"Τσάντας ο Λόγιας" πάντα εδώ, Βασιλειάδης το σωστό,
ο Λαύκας και ο "Μπιρ Αλλάχ" κι η όμορφη "Χανούμ Σεβάχ".
Να κι ο Ζαμπέτας προσπαθεί στις εταιρείες για να μπει,
η Γκρέυ και ο Γαβαλάς που τότες ήτανε ψαράς.

Το Γκόγκο τον Δημήτρη τον λέγαν "Μπαγιαντέρα"
γιατί για μπαγιαντέρες τραγούδησε μια μέρα.
Ο Σταύρος Τζουανάκος κι ο Γιώργος ο Μητσάκης,
να κι ο Κολοκοτρώνης και ο Καραπατάκης.
Ταλέντο φωτεινό, που λες, μα πούλαγε τις μουσικές.

Ίωνος μέσα στο στενό επήγαινα παιδί κι εγώ,
επήγαινα παιδί κι εγώ Ίωνος μέσα στο στενό.

Το 1992 έρχεται η σειρά της Άντζελας Δημητρίου να τραγουδήσει την Ομόνοια σε στίχους Πάνου Φαλάρα και μουσική του Χρήστου Νικολόπουλου.

Η εικόνα του πρώτου στίχου είναι πολύ γνωστή σε όλους τους Αθηναίους που πριν να γυρίσουν σπίτι τους μετά την σαββατιάτικη νυχτερινή τους έξοδο έκαναν μια στάση στην Ομόνοια για να αγοράσουν τις εφημερίδες της Κυριακής που πρώτα κυκλοφορούσαν εκεί.

Ομόνοια μεσάνυχτα και κάτι,
η Ρόζα ψάχνει πάλι για πελάτη.
Εφημερίδες στη γωνία και κουλούρια,
τα ίδια πρόσωπα μα και καινούρια.
Κουρασμένοι μετανάστες και ξενύχτες
στα παγκάκια να μετράν σιωπές και νύχτες.

Τι να πω για την αγάπη τώρα;
"Καληνύχτα, πέρασε η ώρα!"

Ομόνοια μεσάνυχτα και κάτι,
η νύχτα κλείνει πονηρά το μάτι.
Συνωμοσία της σιωπής και του θανάτου
και κάποιος κρύβεται μες στη σκιά του.
Ένας κόσμος μοναξιάς και αμαρτίας
κάθε νύχτα στην οθόνη της πλατείας.

Τι να πω για την αγάπη τώρα;
"Καληνύχτα, πέρασε η ώρα!"

Το 1996 τα Ημισκούμπρια  έχουν μια σπαρταριστή  παρλάτα στο Ομόνοια Βικτώρια ζωντανεύοντας το συνηθισμένο ακρόαμα των επιβατών του μετρό με τους διάφορους που ζητιανεύουν στα βαγόνια .

Μπαίνοντας στον αιώνα μας το 2003 η Ελένη Τσαλιγκοπούλου σε στίχους και μουσική Νίκου Ζούδιαρη τραγουδά και αυτή για την Ομόνοια που το Σάββατο το βράδυ εμφανίζει πάντα ιδιαίτερη κίνηση.

Σάββατο βράδυ, Ομόνοια
Ντυμένη στα γιορτινά
Η ανάγκη φτιάχνει τα όνειρα
Κι η ανάγκη τα προσπερνά

Γύρω ο κόσμος πολύφωνος
Στα φώτα, τους προβολείς
Να με κοιτάζεις αμήχανος
Να προσπαθείς να μου πεις

Ποιο βυθό να σου χαρίσω
ποια σιωπή να κρυφτείς;
Σκέφτομαι να σου μιλήσω
Τρέμω μη με φοβηθείς

Με την αλήθεια κατάματα
Κάτω από ξένο ουρανό
Ησύχασε, είναι χαράματα
Κοιμήσου, θά `μαι εδώ.

Την ίδια χρονιά η Νένα Βενετσιάνου γράφει την μουσική σε στίχους Θόδωρου Ποάλα και τραγουδά το Μάνα Ομόνοια έχοντας ως έμπνευση την πολυεθνική της πλέον εμφάνιση από τους μετανάστες που συγκεντρώνονται εκεί.

Μάνα Ομόνοια εδώ θα μείνω να κοιτώ
όταν φεύγεις τον καπνό,
μάνα Ομόνοια μ’ ένα φλιτζάνι αδειανό.
Μάνα Ομόνοια δίπλα στα ντόρτια
οι διπλές κι όλου του κόσμου οι φυλές.

Μάνα Ομόνοια εγώ στα μάτια σε κοιτώ,
όπως θα φεύγει ο καιρός θα με δικάζει.
Μάνα Ομόνοια το σιντριβάνι, τα καφενεία, τα σινεμά,
Μάνα Ομόνοια ανάβεις φώτα μα δε σβήνεις τη σκουριά.
Μάνα Ομόνοια εδώ και χρόνια του κόσμου μαμά.

Το 2006 ο Φίλιππος Πλιάτσικας γράφει την μουσική σε στίχους Όλγας Στεργιούδη και τραγουδάει το Εγνατία-Ομόνοια.

Χωρίς μιλιά στο βλέμμα σου ξενύχτισα,
τα λόγια είναι της ψυχής η εξορία.
Ήσουν μαζί όταν κοιμόμουν κι όταν ξύπνησα
λύτρωση τούτη η εμμονή και τιμωρία.

Μια πόλη χτίσαν οι τρελοί πίσω απ’ τα όνειρα,
εκεί που οι άγγελοι πουλάνε τα φτερά τους,
εκεί που βρίσκει η Εγνατία την Ομόνοια
και εξηγούν γιατί σκοτώνουν τα παιδιά τους.

Με τα παιχνίδια σου άλλοι παίξαν και μεγάλωσαν,
κάηκαν όμορφα για μια φωτογραφία.
Σε ποια Ανάσταση τα χέρια μας αντάμωσαν
και έμαθα πάνω σου γραφή και ισορροπία.

Μια πόλη χτίσαν οι τρελοί πίσω απ’ τα όνειρα,
εκεί που οι άγγελοι πουλάνε τα φτερά τους,
εκεί που βρίσκει η Εγνατία την Ομόνοια
και εξηγούν γιατί σκοτώνουν τα παιδιά τους.

Οι δρόμοι με πήραν απ’ το χέρι και με σταύρωσαν
σε μια διαδρομή Θεσσαλονίκη – Αθήνα.

Θα κλείσω αυτό το αφιέρωμα με ένα πρόσφατο πανκ τραγούδι του 2013 που μπορεί ηχητικά μεν να μην αρέσει στους περισσότερους, σε στίχους της Πάολα, είναι  όμως αντιπροσωπευτικό της  εικόνας που παρουσιάζει η πλατεία σήμερα.

Είναι το ομόνοια 80  από το συγκρότημα ατζινάβωτο φέγι  που στα καλιαρντά σημαίνει  απροσδιόριστου φύλου.

Ομόνοια το βράδυ
Ο αέρας μυρίζει υποκρισία και πανικό
Ο αέρας βρωμάει συλλήψεις και διαπόμπευση
Η κάμερα της ασφάλειας σε στοχεύει
Σημαδεύει τις αισθήσεις σου
Σε παραπέμπει στα μπουντρούμια του τετάρτου
Όπου φωλιάζει η ηθική και η τάξη
Εμείς περιφερόμαστε
Ανάμεσα στα απόβλητά σας
Που για 'να χιλιάρικο εκπορνεύουνε το μύθο τους
Περιφερόμαστε και περιμένουμε
Για ένα νεκρό γαμήσι -- κερδισμένο με μάχη
Που ίσως μας κρατήσει γι' απόψε (ΔΙΣ)
Η ομόνοια δεν έχει όνειρα
Εφιάλτες έχει κι ανθρώπους
Που φτύνουνε ανθρώπους
Έτσι για τον αντρισμό

O ΡΟΥΒΙΚΩΝΑΣ ΤΩΝ ΠΡΟΕΔΡΙΚΩΝ ΕΚΛΟΓΩΝ

Αlea jacta est αναφώνησε χθες ο Σαμαράς και αποφάσισε να περάσει νωρίτερα τον Ρουβίκωνα των προεδρικών εκλογών, όπως ο Ιούλιος Καίσαρ  όταν πέρασε τον ομώνυμο ποταμό  για συγκρουστεί με τον Πομπήιο και να τον νικήσει.

Η παροιμιώδης αυτή φράση λέγεται σε περιπτώσεις που μετά από πολλές σκέψεις και αμφιταλαντεύσεις λαμβάνεται οριστική απόφαση με πλήρη επίγνωση των συνεπειών που μπορεί να προκύψουν και την ανάγκη αντιμετώπισης τους.

Η συμφωνία για δίμηνη τεχνική παράταση του ελληνικού προγράμματος, που επιτεύχθηκε στο Eurogroup, έδωσε την δυνατότητα στον Σαμαρά να αποκτήσει ένα σημαντικό  πλεονέκτημα αποστομώνοντας έτσι την αξιωματική αντιπολίτευση που από καιρό ζητάει εκλογές, παραδίδοντας δε την καυτή πατάτα της τελικής συμφωνίας με την τρόικα στην κυβέρνηση που θα προκύψει αν γίνουν εκλογές.

Για να γίνουν θα πρέπει να αποβούν άκαρπες οι ψηφοφορίες για πρόεδρο της Δημοκρατίας.

Το θέμα είναι τι θα κάνουν οι 24 ανεξάρτητοι σήμερα βουλευτές αλλά και ορισμένοι από αυτούς που σήμερα ανήκουν στους ΑΝΕΛ και στην ΔΗΜΑΡ.

Δεν αποκλείεται με την ανακοίνωση του ονόματος του υποψηφίου να αρχίσουν αρκετοί από αυτούς να δέονται  και αντί Χριστέ να λένε :

Σταύρο Δήμα  το φως το αληθινόν, το φωτίζον και αγιάζον πάντα άνθρωπον ερχόμενον εις τον κόσμον, σημειωθήτω εφ' ημάς το φως του προσώπου Σου, ίνα εν αυτώ οψόμεθα φως το απρόσιτον

και να τον ψηφίσουν ,γιατί αλλιώς αν γίνουν εκλογές κινδυνεύουν αντί να δέονται να αρχίσουν να τραγουδούν τους στίχους ενός καλτ άσματος που λέει:

"Σκοτάδι, πισσοσκόταδο, μαύρο σκοτάδι πίσσα,

σκοτάδι είσαι σκοτεινό, σκοτοσκοτεινιασμένο,
σκοτάδι κατασκότεινο, και βράδυ βραδιασμένο."

Βέβαια αν εκλεγεί ο Δήμας το μουσικό ρεπερτόριο θα είναι τύπου Ξουλίδου  εμπνευσμένο από μοντέρνες εξαγορές μέσω φεισμπουκ και τουίτερ και θα ακούμε  επίσης για πουλημένους που βόλι δεν χαλάμε μόνο πέτρες και κοτρώνια τους πετροβολάμε  όπως τραγουδούσε ο αξέχαστος Ξυλούρης.

Εάν όμως δεν εκλεγεί πρόεδρος τότε θα γίνουν εκλογές, όπως από καιρό ζητάει ο ΣΥΡΙΖΑ μόνο που δεν θα γίνουν με τις ευνοϊκότερες γι΄αυτόν προοπτικές λόγω του γενικότερου κλίματος πολιτικής αστάθειας που θα έχει επικρατήσει.

Η ΝΔ θα εμφανίζεται ως ο εγγυητής της πολιτικής σταθερότητας  ποντάροντας  στην έξοδο από το μνημόνιο χωρίς κλυδωνισμούς λόγω  της πείρας που διαλαλεί  πως έχει  αποκτήσει και χάρις στο πρωτογενές πλεόνασμα και την ανάκαμψη της οικονομίας που επαγγέλλεται . Ταυτόχρονα θα κρούει τον κώδωνα του κινδύνου της οικονομικής αστάθειας που θα προκύψει σε πιθανή εκλογή του ΣΥΡΙΖΑ όταν οι μαθητευόμεναι μάγοι του θα βρεθούν αντιμέτωποι με τους δανειστές οι οποίοι θα τους αντιμετωπίζουν   σαν εξωγήινους, όπως έγινε και στο Λονδίνο όταν πήγε το δίπτυχο της επιτυχίας Μηλιός-Σταθάκης.

Ήδη το χρηματιστήριο σήμερα βρέθηκε στην μεγαλύτερη ελεύθερη  πτώση του που σημειώθηκε από το 1987.

Το ΠΑΣΟΚ θα αναγκαστεί να τηρήσει μερικές αποστάσεις χωρίς ουσιαστικές ρήξεις όμως από την ΝΔ , για να συγκρατήσει τους εναπομείναντες και φυλλορροούντες οπαδούς του, ευελπιστώντας  στο να έρθει  πρώτη, χωρίς όμως αυτοδυναμία, ώστε να μπορέσει να συγκυβερνήσει μαζί της εκ νέου.

Ο ΣΥΡΙΖΑ θα συνεχίσει να πουλάει το παραμύθι της ακύρωσης ή έστω της επαναδιαπραγμάτευσης του μνημονίου ποντάροντας σε αυτούς που περιγράφει με ενάργεια ο  Χρήστος Χωμενίδης:

Πώς να αναθεματίσω τον άνεργο, που η απελπισία του γίνεται τυφλή οργή; Πώς να κοιτάξω αφ’ υψηλού τον ημιαγράμματο, που πιάνεται από παραμύθια για διεθνείς ανθελληνικές συνομωσίες και για μαγικές λύσεις και εμπιστεύεται όποιους τον κοροϊδεύουν πιο ανενδοίαστα μέσα στα μούτρα του; 

Το Ποτάμι σίγουρα θα ελπίζει σε  ένα αξιοπρεπές ποσοστό ψαρεύοντας σε ένα νεανικότερο κοινό και στους δυσαρεστημένους Πασόκους και τους πρώην ψηφοφόρους της ΔΗΜΑΡ η οποία μετά τους ατυχείς χειρισμούς του Κουβέλη  εξασφάλισε την σίγουρη εξαφάνιση της.

Η ΧΑ θα διατηρήσει τον σκληρό ακροδεξιό πυρήνα της αλλά με σαφή πτώση της δύναμης της ενώ οι ΑΝΕΛ θα αγωνίζονται για να πάρουν το 3%.

Πάντως μόνο το ΚΚΕ είναι το κόμμα που δεν το απασχολούν οι εκλογές γιατί έτσι και αλλιώς το δόγμα του βασίζεται στην αρχή "όλοι αντάμα και ο ψωριάρης χώρια"

Τελικά  αν μετά τις εκλογές επανεκλεγεί η ΝΔ, έχοντας  μια πρόσφατη λαϊκή  ετυμηγορία θα μπορέσει να περάσει με άνεση πλέον, αν συνεχίσουν να την πιέζουν οι δανειστές και τις παράλογες πλέον απαιτήσεις της τρόικας.

Στην άλλη περίπτωση, αν εκλεγεί ο ΣΥΡΙΖΑ, όταν ο Μηλιός θα εξηγήσει, με αγωνιστική έξαρση και υπερηφάνεια, στους κερδοσκόπους δανειστές μας ότι θα σχίσουν τα μνημόνια, θα διαπιστώσει με έκπληξη ότι τα  ταμεία δεν γεμίζουν με μεγαλοστομίες  γιατί  ούτε οι Κινέζοι ούτε ο Πούτιν δεν έχουν σκοπό να μας δανείσουν και δυστυχώς και εκείνος ο Τσάβες πέθανε νωρίς.

Αναγκαστικά λοιπόν ο Τσίπρας θα καταφύγει στον Σαμαρά για να του δείξει τις ειδικές εκείνες ασκήσεις κωλοτούμπας με τις οποίες μπαίνεις στο Ζάππειο αντιμνημονιακός και βγαίνεις αγκαλιά με ένα μνημόνιο.

Και όλα αυτά θα πρέπει να τα κάνει μέσα σε 10 περίπου μέρες από την ανάληψη της εξουσίας μέχρι την προθεσμία της παράτασης που έχουν δώσει οι δανειστές.

Όπως είπε και ο Μαρξ Η ιστορία επαναλαμβάνεται την πρώτη φορά σαν τραγωδία και τη δεύτερη σαν φάρσα.

Μόνο που τα θύματα της φάρσας θα είμαστε όλοι εμείς.

Ελπίζοντας πάντα όλοι μας πως Η Ελλάδα ποτέ δεν πεθαίνει  και αποτρέποντας από την σκέψη μας τον απλό συλλογισμό του Μάνου Χατζηδάκι, ότι εφόσον η Ελλάδα δεν πεθαίνει ποτέ, πάει να πει πως και ποτέ δεν θα αναστηθεί!

ΤΟ ΓΟΗΤΕΥΤΙΚΟ ΕΡΕΙΠΙΟ ΤΟΥ ΦΑΡΟΥ ΣΤΟΝ ΚΑΒΟ ΦΟΝΙΑ ΤΟΥ ΛΑΥΡΙΟΥ. ΛΙΓΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙ΄ΑΥΤΟΝ ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΠΕΤΡΙΝΟΥΣ ΦΑΡΟΥΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ

Ο αγαπητός φίλος μου Θ.Φ. μου έστειλε ένα e-mail με ένα λινκ που με οδήγησε σε μια ιστοσελίδα στην  οποία υπάρχουν οι 120 παραδοσιακοί φάροι της Ελλάδας.

Οι φάροι είναι από τα κτίσματα που πάντα με γοήτευαν από παιδί, γιατί τότε  είχα διαβάσει μονορούφι το περιπετειώδες βιβλίο του Ιουλίου Βέρν " Ο φάρος στην άκρη του κόσμου" τον φάρο δηλαδή που βρίσκεται στο ακρωτήριο Χόρν.

Δυστυχώς ενώ στην Ελλάδα υπήρχαν το 1940, 206 πανέμορφοι πέτρινοι φάροι μετά την Κατοχή  είχαν μείνει μόνο 19!

Ανακατασκευάστηκαν οι 80 και όλοι οι άλλοι αντικαταστάθηκαν από φωτοσημαντήρες.

Από τον καιρό της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας οι Γάλλοι είχαν ασχοληθεί με την κατασκευή των φάρων  στον χώρο του Αιγαίου.

Στην Ελλάδα το 1887 ο Χαρίλαος Τρικούπης πέρασε νομό "Περί συστάσεως ταμείου φάρων" και έτσι άρχισε η οργανωμένη συντήρηση και κατασκευή τους. 
Δυστυχώς ο πέτρινος φάρος που υπάρχει στον κάβο Φονιά στο Λαύριο είναι  μισογκρεμισμένος και δεν ξανακτίστηκε ποτέ.

Οι ντόπιοι αποκαλούν τον κάβο αυτό και "κάβο του Πασά", ή "κάβο-Πασά".

Από αυτόν  ελέγχεται όλο το στενό της Μακρονήσου γιατί εκεί είναι και το μικρότερο εύρος του. Την περίοδο που η Μακρόνησος ήταν τόπος εκτοπισμού και εξορίας, στον κάβο αυτό  υπήρχε φυλάκιο της τότε Χωροφυλακής που με προβολείς έλεγχε τη νύκτα το στενό. Κατά πληροφορίες παλαιών κατοίκων εκεί είχαν πυροβοληθεί 3 - 4 εκτοπισμένοι όταν προσπάθησαν κατά καιρούς να δραπετεύσουν κολυμπώντας.

Το γοητευτικό ερείπιο του φάρου αντιστέκεται ακόμα αγέρωχο στους ισχυρούς βοριάδες, που κατεβαίνουν από την περιοχή της Εύβοιας, σε ένα θαλασσοδαρμένο  κάβο που δικαιολογεί απόλυτα  το όνομα που του έδωσαν με τα χρόνια οι ναυτικοί.

Από χρόνια ήθελα να μάθω σχετικά με τον φάρο του καβο-Φονιά καθώς αρκετές φορές έχω ψαρέψει στα βράχια κάτω από αυτόν με το ψαροντούφεκο.

Έτσι από τον ιστότοπο για τους φάρους, πληροφορήθηκα ότι αυτός είχε κατασκευαστεί το 1889, είχε τετράγωνο πύργο 9 μέτρων και εστιακό ύψος 15 μέτρα. Θα πρέπει να ήταν μάλλον σαν τον φάρο του σκίτσου στην αρχή.

Ο φάρος καταστράφηκε από τους Γερμανούς κατά την αποχώρηση τους στον Β΄Παγκόσμιο Πόλεμο.
Στην θέση του τοποθετήθηκε, λίγο μακρύτερα από τα χαλάσματα του παλιού πύργου, ένας μεταλλικός απρόσωπος και άχαρος φανός, που φαίνεται και στην φωτογραφία  .

Με το ζουμ μπορεί η Μακρόνησος να φαίνεται ότι είναι κοντά, όταν είσαι στον κάβο-Φονιά, όμως δεν θεωρώ πιθανό ότι είναι πραγματική η πληροφορία των παλαιών κατοίκων που μετέφερα παραπάνω, για κρατούμενους που κατάφεραν να κολυμπήσουν από το νησί μέχρι εκεί.

Η μόνη προσπάθεια απόδρασης από την Μακρόνησο αναφέρεται  πως έγινε τον Μάρτιο 1947 και οι 7 δραπέτες  σκοτώθηκαν από τους φρουρούς εκεί.

Ένας άνθρωπος που έχει ασχοληθεί ιδιαίτερα με τους φάρους είναι  ο απόστρατος Πλοίαρχος τον Πολεμικού Ναυτικού Γήσης Παπαγεωργίου που έχει γράψει και το βιβλίο "Οι ελληνικοί πέτρινοι φάροι" ,με σκίτσα δικά του. 

Ο Παπαγεωργίου ήταν  γνωστός στο ευρύτερο κοινό των εφημερίδων "Η Πρώτη", το "Βήμα", "Ελευθεροτυπία", "Τα Νέα" αλλά και περιοδικών, από τις γελοιογραφίες του που τις υπέγραφε ως Γήσης.

Στο παρακάτω βίντεο μιλάει με αγάπη για τους φάρους της Ελλάδας

Αλλά εκεί που θα τον απολαύσετε κυριολεκτικά είναι σε μια  συνέντευξη του, που με μοναδικό χιούμορ  και αυτοειρωνευόμενος  εκθέτει την σταδιοδρομία του και  πως ασχολήθηκε με τους φάρους.

Ένα χαρακτηριστικό δείγμα του σπινθηροβόλου πνεύματος του είναι το παρακάτω:

Πρέπει να σου πω κάτι εδώ, το οποίο έπρεπε να σου έχω πει στην αρχή. Όλα τα κτίσματα έχουν γίνει για κάποιο σκοπό ο οποίος εξυπηρετείται μέσα στο κτίσμα. Ο κινηματογράφος, επί παραδείγματι, έγινε για τους θεατές που βλέπουν το έργο. Η εκκλησία για τους πιστούς που εκκλησιάζονται εκεί. Το σπίτι για να εξυπηρετήσει την οικογένεια που μένει σ' αυτό. Η αποθήκη για τα υλικά που αποθηκεύονται σ' αυτήν. Ο φάρος είναι το μόνο κτίσμα που κτίστηκε για να εξυπηρετεί αυτούς οι οποίοι βρίσκονται έξω και μακριά από αυτόν! Ο σκοπός της ίδιας της ύπαρξής του είναι να κρατά σε απόσταση τους ανθρώπους! 

ΟΙ ΟΡΧΕΙΣ ΣΤΗΝ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΉ ΘΡΗΣΚΕΙΑ

Επειδή οι παραπάνω χρυσοστόλιστοι μητροπολίτες δεν πρόκειται ποτέ να αναλύσουν στο χριστεπώνυμο πλήρωμα της εκκλησίας τι ρόλο έπαιξαν και παίζουν οι όρχεις στην χριστιανική θρησκεία αποφάσισα να καλύψω σήμερα αυτό το κενό.

Ίσως σε πολλούς να έχει ήδη δημιουργηθεί η απορία ποια σχέση μπορεί να έχουν οι όρχεις με την θρησκεία. 

Και όμως !

Αν ως ευσεβείς μελετητές της Παλαιάς Διαθήκης διαβάσουμε  το 21 (16-20) Κεφάλαιο του Λευιτικού του οποίου συγγραφέας θεωρείται ο  ίδιος ο Μωυσής εκεί θα διαπιστώσουμε πως ο θεός είναι μεν πάνσοφος, καλός οικτίρμων και φιλεύσπλαχνος αλλά είναι και λίγο σιχασιάρης!  
΄Ετσι έδωσε εντολή στον Μωυσή να πει στον Ααρών ότι τυφλοί, κουτσοί. χωρίς μύτη, παραμορφωμένοι, με σπασμένα χέρια η πόδια, με κολοβή και με μη φυσιολογική και μικρή μύτη ή με κομμένα τα αυτιά,καμπούρηδες, ή με στίγματα ωσάν καρφιά στο πρόσωπο τους η με πρησμένα και μαδημένα  βλέφαρα ή με  ψώρα και λειχήνες αλλά και οι μονάρχιδοι δεν επιτρέπεται να πλησιάζουν στο θυσιαστήριο για να του προσφέρουν τροφή!

Αλλά αν στο Λευιτικό δεν επιτρέπεται να προσφέρουν τροφή στο  Δευτερονόμιο τα πράγματα είναι ακόμα χειρότερα για όσους τους έχουν ευνουχίσει γιατί:

(23,2) Δεν επιτρέπεται εις συγκεντρώσεις ενώπιον του Κυρίου να προσέρχεται άνθρωπος, του οποίου τα απόκρυφα μέλη είναι σπασμένα η κομμένα.

Επίσης  αλλοίμονο στην γυναίκα που θα πάει να σώσει τον άνδρα της από ξυλοδαρμό και ακουμπήσει  κατά λάθος τους όρχεις αυτού που τον βαράει!

(25,11-12) Εάν συμπλακούν δύο άνθρωποι, Ισραηλίτης με Ισραηλίτην, και η σύζυγος του ενός δια να απαλλάξη τον σύζυγόν της από τα χέρια εκείνου που τον δέρει, πλησιάση και απλώση το χέρι της και συλλάβη τα απόκρυφα μέλη του δέροντος, θα κόψετε το χέρι της γυναικός αυτής· δεν θα την λυπηθη το μάτι σας.

Πάντως αν και στην  Παλαιά Διαθήκη εύκολα κόβονται τα χέρια των γυναικών,  δεν αναφέρεται σε αυτήν ότι με το κόψιμο των όρχεων εξασφαλίζεις την βασιλεία των ουρανών.  Αντίθετα όμως στην Καινή, ο  Ματθαίος (19:12)   έγραψε στο Ευαγγέλιο του «εἰσὶν εὐνοῦχοι οἵτινες εὐνούχισαν ἑαυτοὺς διὰ τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν» 

Το διάβασε αυτό ο Ωριγένης και σαν καλός χριστιανός που πίστευε ότι ο πιστός πρέπει να ακολουθεί τις λέξεις του Κυρίου του δίχως επιφυλάξεις. αυτοευνουχίστηκε σε ηλικία 25 ετών.
Έτσι απερίσπαστος από κάθε πειρασμό έκατσε μεν και έγραψε,κατά τον Επιφάνειο, 6000 θεολογικά έργα, αλλά τελικά δεν γλύτωσε τον αναθεματισμό από την η Ε΄Οικουμενική Σύνοδος το 553μΧ .

Ο μεγάλος χριστιανός θεολόγος Τερτυλλιανός επίσης ευνουχίστηκε και αυτός, και στα γραπτά του υποστηρίζει πως και ο ίδιος ο Ιησούς Χριστός ήταν ευνούχος!

Αντιγράφω από την εργασία της Β. Μπελογιάννη Η βία κατά τα Βυζαντινά χρόνια :

Στο Βυζάντιο οι ακρωτηριασμού δεν ήταν ένα φαινόμενο ξένο προς την χριστιανική παράδοση. Πληθώρα ιερέων, μοναχών και πιστών προχωρούσε σε αυτοευνουχισμό, γεγονός που επιβεβαιώνεται μέσα από τα λόγια του προφήτη Ησαΐα:(...) τάδε λέγει Κύριος τοις ευνούχοις... Καθώς οι περισσότεροι θρησκευτικοί ηγέτες ήσαν ευνούχοι , ολοένα και περισσότεροι πιστοί ακολουθούσαν το παράδειγμα των της εκκλησίας, τέθηκε ζήτημα υπογεννητικότητας. Εξαιτίας αυτού, οι Σύνοδοι αναγκάστηκαν να αποδοκιμάσουν τη πράξη...
Επιπρόσθετα, είναι σημαντικό να αναφερθεί πως στα ενδότερα της εκκλησίας ο αυτοευνουχισμός αποτελούσε ένα είδος ανομολόγητου καθήκοντος. Οι μοναχοί σε μια προσπάθεια, όχι μόνο να απαρνηθούν τις σωματικές ηδονές και να απαξιώσουν το σώμα ως κατώτερο του πνεύματος, αλλά και να υιοθετήσουν ένα αγγελικό τρόπο ζωής αυτοευνουχίζονταν θεωρώντας  την κίνηση αυτή απαραίτητη ένδειξη αφοσίωσης και πίστης. Η αποκοπή του γεννητικού μορίου θα τους εξασφάλιζε την κατ΄εικόνα ταύτιση τους με τους αγγέλους (σ.σ. η κοινή χριστιανική αντίληψη θέλει τους αγγέλους άφυλους) και εν συνέχεια μια παραδεισένια μεταθανάτια ζωή. Ο ίδιος ο απόστολος Πέτρος παραδέχεται πως σε ένα ταξίδι στην Ρώμη ευνούχισε ίδιος τον Άγιο Μεθόδιο , συνθλίβοντας τα γεννητικά του όργανα κάποιο βράδυ όπου οι πειρασμοί δεν τον άφηναν να κοιμηθεί. Ο Άγιος Στέφανος ήταν επίσης ευνούχος, αγιότης ήταν η αιτία.

Ο άγιος Ιγνάτιος, που διετέλεσε πατριάρχης της Πόλης σε δύο εξαιρετικά κρίσιμες πολιτικά περιόδους,  το 847- 858 και το 867- 877, ήταν και αυτός ευνούχος είναι δε ο μοναδικός ευνούχος άγιος αναγνωρισμένος τόσο από την Ορθόδοξη όσο και από την Καθολική εκκλησία.
Στην Δύση για να απολαμβάνει ο θεός τους θρησκευτικούς ύμνους με ψιλές παιδικές φωνές ευνούχιζαν παιδιά πριν την εφηβεία και έτσι δημιουργήθηκαν οι καστράτοι. Το 1589 ο Πάπας Σίξτος Ε΄τους ενέταξε στην χορωδία της Βασιλικής του Αγίου Πέτρου. Η πρακτική απαγορεύτηκε το 1902 από τον Πάπα, και ο τελευταίος καστράτο πέθανε το 1922.

Όμως επίσης  και στις αρχές του 18ου αιώνα υπήρξε μια θρησκευτική σέχτα τα Λευκά Περιστέρια ή Skoptzy- που εμφανίστηκε στην Ρωσία και εξαπλώθηκε γρήγορα  τη Ρουμανία και σε εδάφη της Βεσσαραβίας. 
Όλα τα μέλη της ανεξαιρέτως, στηριζόμενα στην ερμηνεία του κατά Ματθαίον 19:12 που αναφέρθηκε προηγουμένως και του 18:8-9 της Καινής Διαθήκης από τον Τερτυλλιανό, αυτοευνουχίζονταν οι άνδρες, και έκοβαν τους μαστούς τους οι γυναίκες, ώστε να έρθουν πιο κοντά στην πολυπόθητη είσοδο τους στη βασιλεία των ουρανών! Μάλιστα, πίστευαν ότι η Δευτέρα Παρουσία θα έρθει μόνο όταν τα μέλη τους φτάσουν το αποκαλυπτικό νούμερο των 144.000 όπως αναγράφεται στην Αποκάλυψη (14:1,4), ωθούμενοι έτσι σε έναν επιθετικό προσηλυτισμό που έφτασε τους 100.000 πιστούς στις αρχές του 20ου αιώνα.

Οι πιο πρόσφατοι χριστιανοί ευνούχοι ήσαν 8 μέλη της σέχτας Πύλη του Παραδείσου (Heaven’s Gate) στο Σαν Ντιέγκο της Καλιφόρνιας οι οποίοι είχαν ευνουχιστεί στο Μεξικό. Η σέχτα οδήγησε  σε ομαδική αυτοκτονία 39 ατόμα το 1997 όταν ο κομήτης Hale-Bopp πέρασε πολύ κοντά από τη γη. Όλοι αυτοί πίστευαν πως  πίσω από τον κομήτη κρυβόταν ένα διαστημόπλοιο που μετέφερε τον Ιησού και αυτός ήταν ο μόνος τρόπος για να  πάρει μαζί του τις ψυχές τους
Παρά την λαϊκή ρήση :Είναι άχρηστος σαν τα αρχίδια του Πάπα, που υπονοεί πως ο ποντίφικας όχι μόνο δεν δικαιούται να τα χρησιμοποιεί καθ’ οιονδήποτε τρόπο, αλλά η παρουσία τους αποτελεί και βάρος στον κάτοχό τους, αντίθετα από όλους αυτούς που έκοβαν τους όρχεις τους ο Πάπας έπρεπε, μετά το κάζο που είχαν πάθει με την Πάπισσα Ιωάννα, να μην τα έχει κόψει.

Αντιγράφω από εδώ :

Το πιο σημαντικό επιχείρημα ότι η πάπισσα Ιωάννα ήταν ιστορικά υπαρκτό πρόσωπο,  αποτελεί -ίσως- η εικαζόμενη, επί πέντε μετά από αυτήν αιώνες, διαδικασία επιλογής του προκαθήμενου της Ρωμαιοκαθολικής εκκλησίας, όπως επιβεβαιώνεται από διαφορετικές πηγές, όπως έναν οδηγό της Ρώμης του 15ου αιώνα, τη μαρτυρία του Γαλάτη κληρικού Αδάμ του Ουσκ (Adam de Usk), αυτόπτη μάρτυρα της εκλογής πάπα, και πολλές άλλες σχετικές γραφές. 

Σύμφωνα με τις γραφές αυτές η ολοκλήρωση της εκλογής νέου πάπα γινόταν με επιβεβαίωση του ανδρικού του φύλου από κάποιον, εντεταλμένο γι' αυτό, διάκονο ο οποίος, μετά από ψηλάφηση των γεννητικών αδένων του υποψήφιου, σε ειδικά σχεδιασμένη διάτρητη πολυθρόνα, αναφωνούσε στο κονγκλάβιο των εκλεκτόρων-καρδιναλίων τη φράση «Duos habet et bene pendentes», δηλαδή «Δύο έχει και καλά κρεμάμενους», για να εισπράξει την επιδοκιμασία των παρευρισκόμενων με τη φράση «Deo gratias», δηλαδή «Δόξα στο Θεό».
Αν πάλι ο υποψήφιος διέθετε μόνον έναν εκ των διδύμων αδένων, ο διάκονος επιβεβαίωνε το γεγονός με τη φράση: «Est unus», δηλαδή υπάρχει ένας και ο χορός των καρδιναλίων απαντούσε με τη λέξη «sufficit», δηλαδή αρκετός.
Τέλος, όταν ο ελέγχων διαπίστωνε ανυπαρξία γεννητικών αδένων στον υποψήφιο (ο ευνουχισμός ήταν συνήθης τιμωρία πολεμικών αιχμαλώτων από πειρατές οι οποίοι, την εποχή εκείνη, κυριαρχούσαν στις θάλασσες) ανακοίνωνε περίλυπος το γεγονός με τη φράση «Est nullus», δηλαδή «Ουδείς υπάρχει» για να πάρει την απάντηση των εκλεκτόρων με τη φράση: «Deus providebit», δηλαδή «Ο Θεός θα εφοδιάσει». Βέβαια, ουδέποτε και ουδένα εφοδίασε ο θεός μετά την αποκοπή, αλλά η εκκλησία δεν στέκεται σε τέτοιες λεπτομέρειες! 

Από την παραπάνω διαδικασία προέρχεται και η άλλη λαϊκή φράση ΄Επιασε τον Πάπα από τ΄αρχίδια! που χρησιμοποιείται για κάποιον που θεωρεί πως έχει κάνει κάτι πολύ σημαντικό, όπως ο διάκονος που έχει αυτό το καθήκον και ο οποίος γι΄αυτό γίνεται  αλαζών  και υπερόπτης.

Κλείνοντας το θέμα δεν θα μπορούσα να μην αναφέρω ότι ο λαός μας από τήν πείρα του καί από τήν μακρόχρονη Παράδοσή μας, έχει δώσει στούς Αγίους καί κάποιες "ειδικότητες" όπως ακριβώς συμβαίνει καί μέ τούς εν ζωή γιατρούς, όπως διαβάζω στο σχετικό χριστιανικό ιστότοπο.

Έτσι ο Άγιος Αρτέμιος είναι ο άγιος που ασχολείται με τις κήλες αλλά λόγω γειτνιάσεως αναγκαστικά και με τους όρχεις!

Όπως μπορεί κανείς να διαβάσει στο συναξάρι του τα θαύματα είναι πολλά και σχετικά.

Στην μία περίπτωση  ενας άνθρωπος τις έχων τα δίδυμα του πολλά εξογκωμένα από το σπάσημον,του ζήτησε βοήθεια  οπότε  ό άγιος κύφας (έσκυψε) και πιάσας επιτήδεια μέ τάς δύο του χείρας τό σπάσιμον τών διδύμων του, έσφιγξεν αυτά όσον έδύνατο, ό δέ ασθενής πονήσας μεγάλως και φωνάξας τό, ούαί μοι,

Στην άλλη ένας που είχε  τρεις κήλας (φούσκας) είς τα δίδυ­μα του ο άγιος γυμνώσας τό πάθος και ψηλαφήσας μέ τάς χείρας του, έσφράγισεν αυτό μέ τό σημείον του σταυρού και θεραπεύτηκε!

Μια άλλη άκρως πρωτότυπη θεραπεία ήταν ενός με βάρος ανυπόφορον εις τά δί­δυμα,οποτε ο άγιος του είπε  ύπαγε είς τόν γείτονα σου Ίωάννην τόν χαλκέα και βάλε την κήλην τών διδύμων σου επάνω είς τόν άκμωνά του, και εάν εκείνος κτυπήση αυ­τήν δυνατά με το πυρωμένον σφυρίον του, ευθύς θά ίατρευθής.  Αυτός βέβαια φοβήθηκε αλλά τελικά με τα πολλά πείστηκε επήγεν είς τόν χαλκέα καιέβαλε το σπάσιμόν του επάνω είς τόν άκμωνα εκείνου. Βλέπων δε το πυρωμένον σφυρίον ότι κατέβαινεν επάνω εις το σπάσιμόν του, ετραβίχθη οπίσω άπό τόν φόβον του, και ώ του θαύματος! ευθύς το σπάσιμόν ηφανίσθη και το σφυρίον έκτύπησεν επάνω είς τόν ξηρόν άκμωνα.

Αλλά ο άγιος δεν ανέχεται και να τον περιγελούν και έτσι όταν ένας ράπτης κορόιδεψε  ένα πιστό που πήγαινε λαδάκι και κεριά στον ναό του αγίου και του είπε αδελφέ, όταν έπιστρέψης από τόν άγιον Άρτέμιον, φέρε μοι μίαν κήλην τών διδύμω, δεν φαντάστηκε τι τον περιμένει.

Όταν αυτός επέστρεφε από τον ναό ήρχισαν νά καταβαίνουν τά δίδυμα του, και επειδή έκατέβησαν πολύ και το σπάσιμόν του ηυξήθη, εννόησεν ότι διά τόν περιγελαστικόν λόγον εκείνον του ράπτου, έπαθε το πάθος αυτό.

Για να μην περιττολογούμε επήγε πίσω στον ράφτη και  έσηκωσε μέ θυμόν τά φορέματα του, διά νά δείξη είς τους ορώντας το σπάσιμόν όπερ έπαθε, καί, ώ του θαύματος! αυτός μεν εύρεν εαυτόν υγιή, ό δέ ράπτης έφώναζεν, ούαί μοι! και έδειξεν εις όλους το σπάσιμόν τών διδύμων, όπερ τότε παρευθύς συνέβη είς αυτόν.
Βέβαια αυτή η ενασχόληση του Αγίου Αρτέμιου, που είναι και προστάτης της Αστυνομίας φαίνεται ότι δεν είναι  ιδιαίτερα αρεστή από τους αστυνομικούς όπως διαπιστώνει κανείς από την παρακάτω επιστολή.