ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΜΙΑΣ ΑΘΗΝΑΣ ΠΟΥ ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ ΠΙΑ

 Είμαι σίγουρος πως οι περισσότεροι Αθηναίοι θα δυσκολευτούν να καταλάβουν που ήταν αυτή η πλατεία που δεν υπάρχει σήμερα, όπως δεν υπάρχει και το κτήριο στο δεξιό μέρος της φωτογραφίας του 1925.
Και όμως και τα δύο ήσαν στο κέντρο της Αθήνας και καταλάμβαναν μεγάλο μέρος από την πλατεία  τότε  Λουδοβίκου, Λαού  μετά Κοτζιά και σήμερα Εθνικής Αντιστάσεως όπως φαίνεται στην αεροφωτογραφία του 1935!

Το κτήριο δεξιά ήταν το Δημοτικό Θέατρο ,το οποίο είχε κατασκευαστεί μετά από πολλές μηχανορραφίες το  1888, σε σχέδια του Τσίλλερ και με χορηγία του Συγγρού.

Για να βγουν καταστήματα στο ισόγειο έγιναν παραχωρήσεις στις τεχνικές προδιαγραφές, με χαρακτηριστική τη μικρή σκηνή που διέθετε, βάθους μόλις 12.5 μέτρων και τους ελλιπείς βοηθητικούς χώρους .

 Το πίσω μέρος του θεάτρου στην οδό Αθηνάς αντίκριζε  την πρόσοψη του Δημαρχείου Αθηνών.

Γνώρισε λίγα χρόνια δόξας γιατί το θεατρόφιλο κοινό έστρεψε από το 1901 το ενδιαφέρον του στο νέο τότε Εθνικό θέατρο και έτσι σε αυτό,μετά την μικρασιατική καταστροφή,  στεγάστηκαν 1500 πρόσφυγες για χρόνια, με αποτέλεσμα εκτεταμένες καταστροφές  καθώς αυτοί έκαιγαν σε φουφούδες τα σκηνικά και τα έπιπλα για να ζεσταθούν.

Το ουσιαστικά ερειπωμένο  κτήριο γκρεμίστηκε το 1939 από τον τότε δήμαρχο Κοτζιά με το όνομα του οποίου γνωρίζει ο περισσότερος κόσμος την πλατεία.

Σιγά σιγά  εξαφανίστηκε επίσης και το πλούσιο πράσινο από αυτήν, όπως φαίνεται στην φωτογραφία του 1952 και μετά την πλήρη ανασκαφή της, για την κατασκευή του υπόγειου γκαράζ ,στην περιοχή που ήταν το κηπάριο της  πρώτης φωτογραφίας, βρέθηκαν υπολείμματα της Αρχανικής οδού.

Το μέγαρο Μελά, που φαίνεται στο βάθος, ανήκε στον μεγαλέμπορο Σπύρο Μελά και από το 1900-1973 ήταν η έδρα του Κεντρικού Ταχυδρομείου Αθηνών.Στην φωτογραφία η κεντρική αίθουσα του κτηρίου με τα γκισέ.

Λίγα τετράγωνα πιο πέρα υπάρχει η Κεντρική Αγορά της Αθήνας.

Απέναντι από αυτήν υπήρχε ένα άλλο κτήριο που επίσης δεν υπάρχει πλέον σήμερα. Ήταν η Βαρβάκειος Σχολή και από αυτήν πήρε και το όνομα της η αγορά. Άρχισε να λειτουργεί από το 1860 μέχρι το 1944, αλλά υπέστη σοβαρές ζημίες στον εμφύλιο και τελικά κατεδαφίστηκε το 1955.

Αρχικά έξω από το κτήριο υπήρχε το άγαλμα του δωρητού της σχολής Βαρβάκη αλλά ήδη από παλιά αυτό μεταφέρθηκε στο Ζάππειο.

Οι λόγοι της μεταφοράς όπως διαβάζω εδώ προκαλούν θυμηδία:

 Μια ταβέρνα παλιά όσο και η Αθήνα ήταν η ταβέρνα του Τάσαινα κοντά στη Βαρβάκειο. Εδώ σερβιριζόταν και πατσάς μετά... δικαιώματος, που σήμαινε μία «κουτάλα επί πλέον ζωμού δωρεάν». Ένα, έτσι κι αλλιώς, φθηνό πιάτο, αφού στοίχιζε μόνο 25 λεπτά.

Η ταβέρνα αυτή υπήρξε αφορμή να μεταφερθεί ο ανδριάντας του Βαρβάκη στο Ζάππειο, αφού η «αξιότιμη» πελατεία της ταβέρνας (άνθρωποι της αγοράς), επέμεινε να μετατρέπει καθημερινά τον ανδριάντα του μεγάλου ευεργέτη σε... δημόσιο ουρητήριο! Μόλις βράδιαζε, οι πελάτες του Τάσαινα, ο ένας μετά τον άλλο, πήγαιναν να δουν αν το άγαλμα ήταν στη θέση του. Περιττό να πούμε ότι το κάτασπρο πεντελικό μάρμαρο είχε γίνει από τη νέα του χρήση... κίτρινο.

Αλλά μιας και βρεθήκαμε στο Ζάππειο αξίζει να δούμε μια φωτογραφία στην οποία  φαίνεται μπροστά ο Ιλισός με κτίσματα στις όχθες του, όπως επίσης και στο βάθος το αρχικό σχέδιο του Ζαππείου ,πριν ο Θεόφιλος Χάνσεν του δώσει την τελική του όψη, που είχε πλέον  στα εγκαίνια του στις 20 Οκτωβρίου 1888.

Εκτός από το Ζάππειο ο Ζάππας ήταν και ο χορηγός για την κατασκευή της τριτοξωτής πέτρινης  γέφυρας στον Ιλισό, που οδηγούσε στο Παναθηναϊκό Στάδιο, το οποίο το 1896 υποδέχτηκε τους πρώτους Ολυμπιακούς αγώνες.
Το τεράστιο κυκλικό Πανόραμα, εκεί που σήμερα είναι η πολυκατοικία που διέμενε ο μακαρίτης Καραμανλής,  ήταν ένα εκθετήριο με φωτογραφίες, ομοιώματα κτλ από την ιστορία και την ζωή στην Ευρώπη.

Λίγο πιο κάτω στο ύψος των στύλων του Ολυμπίου Διός η περιοχή που περνούσε ο Ιλισός ήταν καταπράσινη και ονομαζόταν Βατραχονήσι καθώς η κοίτη  του ποταμού χωριζόταν και σχημάτιζε ένα νησάκι γεμάτο βατράχια. Στην φωτογραφία της Wikimapia φαίνεται η μία,  ή ξερή πλέον  από τις δύο όχθες του. 

Ο ποταμός σήμερα έχει καλυφθεί από την  Μιχαλακοπούλου, την Βασιλέως Κωνσταντίνου και την Καλλιρρόης.

Όπως είδαμε στις πρόσφατες πλημμύρες η βασική αιτία των καταστροφών  ήταν ότι στο λεκανοπέδιο έχουν κτιστεί οι χείμαρροι και τα ποτάμια που υπήρχαν.

 Στα τέλη του 19ου αιώνα, υπήρχαν  στο λεκανοπέδιο, 700 χείμαρροι, ποτάμια και ρυάκια. Το 1999, ο αριθμός τους ήταν μικρότερος των 70 και σήμερα, δεν υπερβαίνουν τα 50.

Στον ίδιο τον Ιλισό υπήρχαν μέχρι την 10ετία του 1960 αυθαίρετα κτίσματα μέσα στις όχθες του, ακόμα και σε κεντρικά σημεία της Αθήνας, λίγο πιο πάνω από το Χίλτον, όπως στην περιοχή που είναι το  σημερινό παρκάκι εκεί δηλαδή  που καταλήγουν η Αιγινήτου, η Αλκμάνους και η  Ηριδανού από την μία μεριά, ενώ από την άλλη είναι η Μιχαλακοπούλου, με τον σκεπασμένο Ιλισό από κάτω.

 Η δε Πανόρμου, που ήταν και αυτή  χείμαρρος, είχε σπίτια στην μέση της! 

Με το γκρέμισμα τους κατάφερε τελικά  να γίνει δρόμος και να ενωθεί με την Κηφισίας.

Δεν είναι λοιπόν περίεργο ότι με μόνο το 7% από τις φυσικές πορείες νερού του λεκανοπεδίου ελεύθερες , συν την τερατώδη οικοδόμηση και τσιμεντοποίηση, με την συνεπακόλουθη έλλειψη εδάφους με χώμα που θα μπορούσε να απορροφήσει ένα μεγάλο μέρος του  νερού, να βλέπουμε μια ,έστω και μεγάλη νεροποντή, να έχει τόσο τραγικά αποτελέσματα.

ΜΠΟΥΡΔΕΛΟ ΘΑ ΚΑΝΕΙ ΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Ο ΦΟΡΤΣΑΚΗΣ!

Γνήσιοι ναοί της Ελευθερίας είναι σήμερα στην Ελλάδα μόνο τα Πανεπιστήμια.

Ο καθένας είναι εκεί ελεύθερος να εκφράσει τις προσωπικές του απόψεις τόσο λεκτικά, όσο και εικαστικά, είτε γράφοντας τες στους τοίχους, είτε δημιουργώντας πανέμορφα εικαστικά δρώμενα με τα έπιπλα και τα όργανα που υπάρχουν εκεί, όπως μπορεί να δει κανείς στις παραπάνω φωτογραφίες.

Ποιος μπορεί δε να αμφισβητήσει πως δεν υπάρχει μεγαλύτερη δημοκρατική κατάκτηση από το να μπορείς να κτίζεις τον πρύτανη στο γραφείου του, ή να αναρτάς πανώ από πίσω του με τα δίκαια αιτήματα σου, για να καταλάβουν όλοι πως ΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΝΟΜΙΜΟΙ Ή ΠΑΡΑΝΟΜΟΙ ΕΙΝΑΙ ΔΙΚΑΙΟΙ ( ΚΑΙ ΓΙΝΟΝΤΑΙ ΑΚΟΜΑ ΔΙΚΑΙΟΤΕΡΟΙ ΜΕ ΤΟ ΜΥΣΤΡΙ ΣΤΟ ΧΕΡΙ!)

Διαπρύσιοι  δε υπερασπιστές της ελευθερίας αυτής είναι γνήσιοι αγωνιστές, σαν τον βουλευτή του ΣΥΡΙΖΑ και καθηγητή Πανεπιστημίου Τάσο Κουράκη ,που ως άλλος Σαμψών στο δικαστήριο ανεμίζοντας την πλούσια χαίτη του, επαίνεσε τη στάση των φοιτητών οι οποίοι υπερασπίστηκαν το δημόσιο χαρακτήρα του πανεπιστημίου σέρνοντας σηκωτό έξω από το γραφείο του τον αντιπρύτανη και κτίζοντας την πόρτα του!

Άλλωστε ο πρόεδρος Μάο το είχε πει : «Μεγάλη αναταραχή, θαυμάσια κατάσταση», τσιτάτο που και ο πρόεδρος Τσίπρας απευθυνόμενος στην Αλέκα της το είχε υπενθυμίσει, μιας και θεωρεί πως η σκέψη του Μάο είναι  πολύ πιο διαχρονική από εκείνη του Μαρξ και του Λένιν.

Βέβαια ο πρόεδρος Μάο είχε πεί για τον εαυτό του: «Κακός στη δημιουργία, εξαιρετικός στην καταστροφή» και θα χαιρόταν αν  ήξερε πως  θα εύρισκε  και αρκετούς μιμητές στην Ελλάδα .

Και εκεί που οι αγωνιστές στο Πανεπιστήμιο Αθηνών είχαν κατακτήσει την Ελευθερία τους στον χώρο του, το Ψωμί από τους γονείς τους και την Παιδεία τους από τις παραστάσεις του Πρύτανη τους Πελεγρίνη, δηλαδή είχαν πετύχει πλήρως στο αγωνιστικό σύνθημα Ψωμί, Παιδεία, Ελευθερία, τους προέκυψε ο Φορτσάκης και άρχισε να ζητά έλεγχο για το ποιος μπαίνει στο πανεπιστήμιο!

Στο σημείο αυτό θα παρεμβάλλω  μια νεανική μου εμπειρία.

Στα 16 χρόνια μου, με την προτροπή ενός συμμαθητή μου που είχε έρθει ξεσκολισμένος από την Αίγυπτο, επήγαμε  3 στενοί φίλοι, την πρώτη από τις  δύο και μοναδικές φορές στην ζωή μας, σε μπουρδέλο.

Στην πόρτα όταν η τσατσά είδε το νεαρής ηλικίας  μπουλούκι των υποψήφιων  επιβητόρων δεν μας άφηνε να μπούμε, αλλά οι αντιρρήσεις της καμφθήκαν όταν ο ξεσκολισμένος της είπε:

-Ερχόμαστε από τον Γιάννη!

Έτσι μπήκαμε μέσα, καθίσαμε φρόνιμοι και συνεσταλμένοι στο σαλονάκι ως παιδιά και γινήκαμε με την σειρά, πλην του ήδη έμπειρου συμμαθητή μας, υπερήφανοι πλέον άνδρες.

Εκείνο που μας έκανε ιδιαίτερη εντύπωση και στις δύο βραχύχρονες παραμονές μας στον οίκο ανοχής, ήταν η απόλυτη τάξη, ησυχία  και καθαριότητα που επικρατούσε εκεί.

Ο ήδη πεπειραμένος εξ Αιγύπτου συμμαθητής μας, είχε με άνεση πιάσει κουβέντα με την τσατσά και αφού της έδωσε συγχαρητήρια για την άψογη εμφάνιση του ευαγούς ιδρύματος, έφτασε ο αθεόφοβος(όνομα και πράγμα!) να την ρωτήσει χιουμοριστικά  αν έχει αντιρρήσεις ο άνδρας της που εργάζεται εκεί!

Την απάντηση δεν την άκουσα γιατί είχε έρθει η σειρά μου να αποκτήσω  και εγώ την καθοριστική για κάθε αγόρι εμπειρία της ζωής .

Μετά την αναχώρηση μας και το λεπτομερή σχολιασμό της πρωτόγνωρης εμπειρίας ήρθε και η αναπόφευκτη ερώτηση στον φίλο μας ποιος είναι ο Γιάννης χάρις εις τον οποίο μας επέτρεψαν την είσοδο .

Η απάντηση ήταν αποστομωτική και ήταν πραγματικά ιδιαιτέρα ευφυής!

Δεν ξέρω κανένα Γιάννη, είναι όμως δυνατόν μια πουτάνα να μην ξέρει κάποιον Γιάννη; 

Όμως τώρα πια στο Πανεπιστήμιο μετά την απόφαση του Φορτσάκη δεν θα φτάνει να λες : -Ερχόμαστε από τον Γιάννη! για να μπεις, γιατί προφανώς έχει αποφασίσει να επιβάλλει και εκεί την τάξη, την καθαριότητα και την ηρεμία ενός μπουρδέλου.

Με αυτή την απόφαση οι απανταχού αγωνιστές που μέχρι σήμερα αλώνιζαν παντοδύναμοι σαν τον Υπεράνθρωπο μέσα στο Πανεπιστήμιο , σαν να αισθανθήκαν ξανά τον Πρόεδρο Μάο να τους λέει στο αυτί:

Αν κάποια στιγμή νιώσεις 4 αρχίδια ανάμεσα στα πόδια σου μην νομίζεις ότι είσαι Υπεράνθρωπος. Απλά σε γαμούνε εκείνη την ώρα! .

Είναι λοιπόν ή όχι δικαιολογημένος ο τίτλος της σημερινής ανάρτησης; 

ΤΙΝΟΣ ΕΙΝΑΙ ΑΥΤΟ ΤΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ;

Για πρώτη φορά σε μια πόλη της Ευρώπης την 10ετία του 70 διαπίστωσα έκπληκτος ότι  η Macedonian που  έγραφε ο κατάλογος του εστιατορίου ήταν η φρουτοσάλατα! Ονομάστηκε έτσι από τους Ευρωπαίους ήδη από τα τέλη του 18ου αιώνα και ήταν μια ευφυής παρομοίωση με τον αχταρμά των φυλών και εθνοτήτων που κατοικεί στον ευρύτερο χώρο των Βαλκάνιων.

Στην μουσική μια ιδιοφυής μουσική και δροσερή φρουτοσαλάτα είναι η μουσική πανδαισία του  Μπάλλου του Σαββόπουλου που μας είχε ξαφνιάσει το άκουσμα της το 1970. Είναι ένα άκουσμα που αντιπροσωπεύει μουσικά όλον αυτόν τον χώρο.

 Η  εμβληματική δε φράση του Εγγονόπουλου που χρησιμοποιεί στον Μπάλλο ο Σαββόπουλος "Εδώ είναι Βαλκάνια δεν είναι παίξε γέλασε" μου ήρθε αμέσως στο μυαλό διαβάζοντας το άρθρο του Δημοσθένη Κούρτοβικ στα ΝΕΑ "Τα πάθη μας τα κάλλη μας"

Σε αυτό γράφει για ένα εξαιρετικό ντοκιμαντέρ που γύρισε το 2003 η Βουλγάρα κινηματογραφίστρια  Αντέλα Πέεβα με τίτλο ΤΙΝΟΣ ΕΙΝΑΙ ΑΥΤΟ ΤΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ; ("Whose Is This Song?" "Chia e tazi pesen?)

Το ντοκυμαντέρ αυτό έχει προβληθεί και βραβευτεί  σε διάφορα φεστιβάλ.

Είχε επίσης προταθεί από την Ευρωπαϊκή Ακαδημία Κινηματογράφου για βράβευση στην κατηγορία του Καλύτερου Ντοκιμαντέρ αλλά τελικά βραβεύτηκε το τότε επίκαιρο S21, LA MACHINE DE MORT KHMERE ROUGΕ για το κολαστήριο των Κόκκινων Χμερ Tuol Sleng ή S-21  που είναι σήμερα μουσείο της γενοκτονίας και έχω γράψει σχετικά με αυτό το πόστ V-ΚΑΜΠΟΤΖΗ -Ο ΤΣΙΠΡΑΣ, Η ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΣΚΕΨΗ ΤΟΥ ΜΑΟ, Ο ΠΟΛ ΠΟΤ ΚΑΙ Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ

Θα έλεγε κανείς πως η μουσική ενώνει τον κόσμο αλλά δυστυχώς η πραγματικότητα είναι άλλη όπως παρουσιάζεται στο ντοκιμαντέρ.

Η ιδέα του φίλμ ξεκίνησε στην Κωνσταντινούπολη όταν σε ένα γεύμα η τραγουδίστρια τραγούδησε ένα τραγούδι που άρχισαν όλη η παρέα της αποτελούμενη από ένα Έλληνα, ένα από την FUROM και ένα Τούρκο και αυτήν βέβαια από την Βουλγαρία, να την σιγοντάρουν ό καθένας στην γλώσσα του!

Η Πέεβα αποφάσισε τότε να επισκεφτεί  τις βαλκανικές χώρες αναζητώντας την προέλευση ενός τραγουδιού γνωστού και αγαπητού σε αυτές.

Από την Κωνσταντινούπολη ήρθε στην Ελλάδα στην Μυτιλήνη και μετά πήγε στην Αλβανία στην Κορυτσά , την Βοσνία και Ερζεγοβίνη στο Σεράγιεβο, την FUROM  στα Σκόπια, την Σερβία στο Vranje, και τελικά επέστρεψε στην πατρίδα της την Βουλγαρία  στην περιοχή της Στράντζα.

Μίλησε με μουσικούς και όλοι τους θεωρούσαν πως το τραγούδι προέρχεται από την δική τους χώρα.

Οι περισσότεροι ήσαν ήπια ή απόλυτα απορριπτικοί όταν τους έλεγε ότι σε κάποια γειτονική τους χώρα ισχυρίζονται πως το τραγούδι είναι δικό τους, με ποιο ακραία την αντίδραση ενός Βούλγαρου ακορντεονίστα που απείλησε πως θα κρεμάσει  από ένα δέντρο όποιον αμφισβητήσει την βουλγάρικη προέλευση του τραγουδιού!

Άκουσε το τραγούδι στην Τουρκία ακόμα και σαν στρατιωτικό εμβατήριο, στην Βοσνία σαν θρησκευτικό μουσουλμανικό τραγούδι, ενώ στα Σκόπια οι μουσουλμάνοι το θεωρούν ότι οι Βόσνιοι το μετέτρεψαν σε τραγούδι για τoν πόλεμο των τζιχαντιστών, ενώ είναι βέβαιοι  πως γράφτηκε  για μια όμορφη γυναίκα την Patsa από το Drenovtsi ! Βάζοντας να ακούσουν  οι Σέρβοι την βοσνιακή εκδοχή αντιμετώπισε αμέσως εχθρικότατα και η συγκέντρωση στο κέντρο που βρισκόταν διαλύθηκε!

Εξίσου έντονος ήταν και ο εθνικισμός στην χώρα της  με απειλές νεαρών κατά τσιγγάνων και Τούρκων. Η  ταινία τελειώνει  με την  εικόνα ενός πανηγυριού και μιας στρατιωτικής παρέλασης που καταλήγει σε μια φωτιά στους θάμνους,  μια εξαιρετική μεταφορά πως το μίσος μεταξύ των εθνών είναι σαν μια ανεξέλεγκτη πυρκαγιά.

Παρακάτω είναι ολόκληρο το εξαιρετικό αυτό ντοκιμαντέρ σε απλά  αγγλικά και με αγγλικούς υπότιτλους στις συνεντεύξεις.Αξίζει τον κόπο να το δείτε γιατί είμαι σίγουρος πως θα το απολαύσετε!

Το τραγούδι για το οποίο γυρίστηκε η ταινία είναι το Από ξένο τόπο, και οι στίχοι του είναι οι παρακάτω, με μικρές παραλλαγές στις διάφορες εκτελέσεις ,πχ αντί δώδεκα χρονώ στην πιο σεμνότυφη εκδοχή, δεκαοκτώ χρονών.

Από ξένο τόπο κι απ' αλαργινό
ήρθ' ένα κορίτσι φως μου δώδεκα χρονώ.
Ούτε στην πόρτα βγαίνει, ούτε στο στενό
ούτε στο παραθύρι φως μου, μια ώρα να τη δω.
Έβγα κόρη του γιαλού, άστρο φωτεινό
έβγα στο παραθύρι φως μου, δυο λόγια να σου πω.
Έλα κόρη του γιαλού, άστρο λαμπερό
χάρισέ μου την ελιά σου που 'χεις στο λαιμό.

δε σου τη χαρίζω φως μου δε σου την πουλώ

μον' τη θέλω την ελίτσα να σε τυρρανώ....

Η πιο γνωστή εκτέλεση του τραγουδιού στην Ελλάδα είναι με την Γλυκερία η οποία και το τραγουδά και στην ταινία.

Προσωπικά προτιμώ την εκτέλεση του τραγουδιού από αυτό το γλυκύτατο πλάσμα, την Αρετή Κετιμέ

Εξ ίσου αξιόλογες είναι οι εκτελέσεις από την Ξανθίππη Καραθανάση ,την Μαρίζα Κώχ, από τον Χρόνη Αηδονίδη, από την Μαρία Σουλτάτου, από τον Κώστα Κοντό και από την Κατερίνα Παπαδοπούλου.

Στην ταινία όταν η Πέεβα ρωτάει για το τραγούδι στην Μυτιλήνη,τραγουδώντας τον σκοπό, σε ένα καφενείο της λένε ότι είναι ελληνικό με τους παρακάτω στίχους, γιατί έτσι είναι γνωστό εκεί και στο υπόλοιπο Αιγαίο

Από την Αθήνα ως τον Πειραιά

έχασα μαντήλι φως μου μ΄εκατό φλουριά

μούπανε πως το βρήκε μια νοικοκυρά

όμορφη κυρία Πειραιώτισσα

δως μου το μαντήλι κράτα τα φλουριά

όμορφη κυρία Πειραιώτισσα

δεν μου το χαρίζεις δεν μου το πουλάς

τ΄όμορφο μαντήλι πούχεις και με τυραννάς

ούτω το χαρίζω ούτε το πουλώ

μόνο θα το έχω να σε τυραννώ

ούτω το χαρίζω ούτε το πουλώ

γιατί είν΄απ΄αγάπη και σε τυραννώ

ή η παραλλαγή αντί για όμορφη κυρία Πειραιώτισσα 

όμορφη κυρία κόρη του παπά

δως μου το μαντήλι κράτα τα φλουριά

γιατί το΄χω στην ζωή μου για παρηγοριά

πάρε το μαντήλι πάρ΄και τα φλουριά

αφού τό΄χεις στην ζωή σου για παρηγοριά

βρε παλληκαρά.

Σε αυτές τις παραλλαγές μπορεί να το ακούσει κανείς από τον  Σόλωνα Αρνάμο,τον  Νίκο Τσαντάνη και τον Μαρίνο Ταξίδη.

Το τραγούδι, σύμφωνα με την δική μου έρευνα, είναι ευρέως διαδεδομένο στον χώρο της Μεσογείου και της Βαλκανικής και η πατρότητα του διεκδικείται από περισσότερες από 10 χώρες(Αίγυπτος, Ιορδανία, Λίβανος, Τουρκία, Ελλάδα, Βουλγαρία, Αλβανία, Σκόπια, Σερβία, Βοσνία, Μαυροβούνιο και Ρουμανία).

Είναι όμως  σαφής η μικρασιάτικη προέλευση του τραγουδιού και πιο παλιά ηχογράφηση του είναι από τον Εβραίο Ασκενάζι klezmer κλαρινετίστα   Naftule Brandwein το 1922 στις ΗΠΑ με τίτλο  Der Terk In America

 To 1949 το ηχογραφεί η σημαντική τουρκάλα τραγουδίστρια Safiye Αyla με τον τίτλο Üsküdar'a gider iken  (Katibim)

Kâtibim είναι ο υπάλληλος και το Üsküdar είναι το Σκούταρι  (αρχ. Χρυσόπολις),  και είναι μεγάλος και πυκνοκατοικημένος δήμος της Κωνσταντινούπολης. Είναι  ένα από τα σημαντικότερα προάστια της και βρίσκεται επί της ασιατικής πλευράς, στο νότιο άκρο του Βοσπόρου.

Το τραγούδι μιλάει για μια γυναίκα και τον υπάλληλο της που ταξιδεύουν για το Σκούταρι.

Το 1953 η Eydie Gorme το τραγούδησε ως Uska Dara στις ΗΠΑ, αλλά μεγάλη επιτυχία το έκανε τον ίδιο χρόνο η Eartha Kitt.( εδώ  3 εκτελέσεις του μαζί,η εκτέλεση της Eydie Gorme, της  Eartha Kitt το 1960 και με την ορχήστρα του Frank Slay  ως East Of Istanbul  και εδώ η αρχική εκτέλεση του 1953 της Eartha Kitt)

Αξίζει όμως να  δει κανείς την μοναδική Eartha Kitt να το τραγουδάει σε τηλεοπτική εκπομπή του 1967.

Το τραγούδι είναι γνωστό επίσης και με τα παρακάτω ονόματα:

"Banat Iskandaria"
"A Bre, Mome Crnooko"
"Fel Shara"
"Ој девојче"
"Pogledaj me Anadolko"
"Ruse kose, curo, imaš"
"Sacred Shabbat"
"Ясен месец веч изгрява"
"Zašto suza u mom oku"

Kasida

Είναι ενδιαφέρουσες επίσης οι συνεργασίες Ελλήνων καλλιτεχνών με Βαλκάνιους  μουσικούς όπως της Σαβίνας Γιαννάτου με την Χορωδία  Angelite τους Burhan Öçal &amp, The Trakya All Stars, τους Primavera En Salonico και την Bojan Ristić Brass Band

Επίσης αξιόλογη είναι και η εκτέλεση των Halil Mustafa /AlexandrosPiskiulis-BALKANATOLIA

Οι Balkanatolia είναι ένα "μεικτό" συγκρότημα που αποτελείται από βαλκάνιους μουσικούς ("χριστιανούς" και "μουσουλμάνους") από την περιοχή της Ροδόπης. Στο παρελθόν μέσα στο συγκρότημα ήταν και ο Θανάσης Γκαϊφύλιας και ο Νίκος Βερβερίδης.Η μουσική των Balkanatolia αποτελείται από "έθνικ" τραγούδια από Τουρκία και από Ελλάδα.

Τέλος για τους φίλους της Εθνικ μουσικής βρήκα μια μοναδική εκτέλεση του τραγουδιού ηχογραφημένη στο Πακιστάν που αποδεικνύει με τον πιο περίτρανο τρόπο πως μπορεί οι εθνότητες να είναι εχθρικές μεταξύ τους η μουσική όμως δεν γνωρίζει από σύνορα και πετυχαίνει να ενώνει τα μουσικά είδη από την λαϊκή μουσική ενός τόπου μέχρι την τζάζ και γι΄αυτό το παρακάτω βίντεο  το έχουν δει μέχρι στιγμής πάνω από 420.000 άτομα!

ΠΡΟΣΘΗΚΗ 7-7-2022  

Στα ΝΕΑ δημοσιεύτηκε στις 2-3 Ιουλίου σχετικό άρθρο του Νίκου Ορδουλίδη με τίτλο Ιδεολογίες «από ξένο τόπο»

https://www.tanea.gr/print/2022/07/02/interviews/ideologies-apo-kseno-topo/

Στο άρθρο αναφέρεται πως στα ελληνικά το τραγούδι ηχογραφήθηκε με 5 διαφορετικούς τίτλους:

-«Από τας Αθήνας στην Κωνσταντινούπολη» το 1905 και 1906.

-«Από ξένο κόσμο» στην Νέα Υόρκη το 1917.

-"Από ξένο τόπο" στην Αμερική το 1920 στην Αθήνα το 1922 και το 1939.

-«Έχασα το μαντήλι» στην Αθήνα το 1926, το 1927  και το 1934 και στην Νέα Υόρκη το 1928

-«Ο Βαγγέλης» στην Νέα Υόρκη το 1928.

 

Η ΠΡΩΤΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΤΑΙΝΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΑΤΙΡΙΖΕ ΤΟΝ ΝΤΟΥΤΣΕ!

Οι ταινίες με  κινούμενα σχέδια  πρωτοεμφανίστηκαν το 1907.

Έγιναν όμως ιδιαίτερα δημοφιλείς όταν το 1928 ο Ουώλντ  Ντίσνεϊ με τον Ουμπ Αιγουερκς δημιούργησαν τον Μίκυ Μάους.

Το 1937 Ουώλντ  Ντίσνεϊ γύρισε την πρώτη μεγάλου μήκους(83 λεπτών) ταινία κινουμένων σχεδίων που ήταν η Χιονάτη και οι 7 νάνοι.

 Χρειάζονταν 24 διαφορετικά σκίτσα για να αποδοθεί στη σκηνή κίνηση διάρκειας ενός μόνο δευτερολέπτου!

Για να καταλάβει κανείς τον όγκο των σχεδίων που απαιτείται για μια ταινία κινουμένων σχεδίων, έστω και λίγων λεπτών, αξίζει τον κόπο να δει μια σύντομη και χιουμοριστική βουβή ταινία του 1919. ( How_Animated_Cartoons_Are_Made_(1919).webm )

Κατά την διάρκεια του πολέμου της Αλβανίας  ο σκιτσογράφος Σταμάτης Πολενάκης (1908-1997) έφτιαξε μια σωρεία από γελοιογραφίες σατιρίζοντας τον Μουσολίνι.

Οι χρωματιστές γελοιογραφίες, δεν  πρέπει να είχαν δημοσιευτεί σε εφημερίδα της εποχής αλλά μερικές δημοσιεύτηκαν μεταπολεμικά στο ΡΟΜΑΝΤΖΟ, όπως  αναφέρεται σε διαφήμιση  στο ΕΜΠΡΟΣ της 22-10-1946.

Υπάρχουν στο άλμπουμ “Τον καιρό του Πολενάκη”. Εκδόσεις “Νέα Σύνορα-Α. Α. Λιβάνη”,1996)

Το 1942 ο Πολενάκης βρισκόταν στην πατρίδα του στην Σίφνο και τότε μέσα στην κατοχή σχεδιάζει την πρώτη ελληνική ταινία κινουμένων σχεδίων μικρού μήκους με τίτλο Ο Ντούτσε Αφηγείται (6,54 min, ασπρόμαυρη)

Μπορεί να καταλάβει λοιπόν κανείς τον τεράστιο αριθμό σκίτσων που χρειάστηκε να σχεδιαστούν από ένα μόνο άνθρωπο για να μπορέσει να πραγματοποιηθεί αυτή η ταινία.

Με το τέλος του πολέμου επιστρέφει στην Αθήνα και μαζί με τον Παπαδούκα και τον Μερεβίτη κινηματογραφεί αυτή την ταινία κινουμένων σχεδίων με πρωταγωνιστή τον Ντούτσε που διακρίνεται για το χιούμορ της από την αρχή μέχρι το ευρηματικό τέλος της.
Η μουσικές διασκευές ποτ ακούγονται είναι γνωστών πατριωτικών τραγουδιών της εποχής και η διεύθυνση της ορχήστρας έγιναν από τους Α. Πόγγη και Μ. Πορτοκάλη.

Η ταινία είχε ξεχαστεί μετεπολεμικά μέχρι που ανακαλύφτηκε το 1980.

Ενδιαφέρον είναι ότι ο ίδιος την χαρακτηρίζει ως τύπο Μίκυ- Μάους και όχι ως κινουμένων σχεδίων.

Στο ταινιάκι ο Πολενάκης έχει αφήσει ελεύθερη την αχαλίνωτη φαντασία του, σατιρίζοντας σουρεαλιστικά  τον Ντούτσε καθώς αυτός  αφηγείται   στην Ιστορία την εκστρατεία του στην Αλβανία.

Ο ήλιος βέβαια  της  28η Οκτωβρίου εμφανίζεται χαμογελαστός, η Πίνδος γίνεται ένα τεράστιο τσαρούχι που καταπίνει τα ιταλικά στρατεύματα, τα ποτάμια που εμπόδισαν την προέλαση των Ιταλών δεν είναι παρά το κάτουρο ενός σκύλου, ο Έλληνας τσολιάς μετατρέπεται σε σκούπα που σκουπίζει τους κοκορόφτερους Ιταλούς, οι Έλληνες χρησιμοποιούν αέρια για διώξουν τους Ιταλούς πρώτα από ένα καζάνι με φασολάδα και μετά με την κραυγή ΑΕΡΑ!

 Στην συνέχεια τα κανόνια των Ιταλών μετατρέπονται  σε φούστες και αυτοί τρέπονται σε φυγή, ο Έλληνας στρατιώτης αρπάζει από το πόδι ένα κοκορόφτερο Ιταλό ο οποίος μετατρέπεται σε φτερό για να ξεσκονίσει  της αρβύλας του και τελικά με ένα  μαγικό χαλί, που δεν είναι τίποτα άλλα από την χιτλερική σημαία ,καταφέρνει να κατακτήσει  την Ελλάδα.

Σε ένα απόλυτα ευρηματικό τέλος η ίδια η Ιστορία τον βουτά και τον πετάει στην θάλασσα όπου και  καρφώνεται ο πισινός του στο κατάρτι της βυθισμένης ΕΛΛΗΣ!

Ο Πολενάκης είχε επίσης δημιουργήσει στις γελοιγραφίες του και  ένα μοναδικό και χαρακτηριστικό τύπο, τον Σπαγγοραμένο.

ΠΡΟΣΘΗΚΗ

Αν θέλετε επίσης να διαβάσετε κάτι άλλο  ουσιαστικό για την επέτειο, μπορείτε να διαβάσετε δύο  παλιότερα μου ποστ που αναφέρονται στον πατέρα μου, το μεν πρώτο για το τι έκανε στις 28 Οκτωβρίου 1940 και γιατί Ο ΠΑΤΕΡΑΣ ΜΟΥ ΔΕΝ ΕΚΑΝΕ ΓΙΑ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΟΣ ΕΚΠΡΟΣΩΠΟΣ!

Το δε δεύτερο είναι ένα ΑΣΜΑ ΗΡΩΙΚΟ ΚΑΙ ΟΔΟΙΠΟΡΙΚΟ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΠΙΖΗΣΑΝΤΑ ΑΝΘΥΠΟΛΟΧΑΓΟ ΤΗΣ ΑΛΒΑΝΙΑΣ και είναι  από αυτά που  έχω γράψει μετά από πολύ ψάξιμο, αλλά όταν έφτασα στο τελειωτικό  κείμενο αισθάνθηκα την ικανοποίηση ότι εκπλήρωσα ένα χρέος προς τον πατέρα μου που δεν το είχα κάνει όσο ζούσε.

Επίσης έχω γράψει και ένα ιστορικό χρονικό, βασισμένο στον τύπο της εποχής, για τα

ΤΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ ΜΕΧΡΙ ΤΟΝ ΠΡΩΤΟ ΕΟΡΤΑΣΜΟ ΤΗΣ 28ης ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 

Υπάρχει τέλος  ένα   απολαυστικό κείμενο της  Έλενα Ακρίτα με θέμα:

ΜΙΑ ΜΟΝΑΔΙΚΗ ΜΑΘΗΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ 28Η ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 

ΓΚΡΑΦΙΤΙ ΜΕ ΧΙΟΥΜΟΡ

Στο προηγούμενο ποστ μου ΚΑΙ ΟΜΩΣ ΕΧΟΥΝ ΧΙΟΥΜΟΡ ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ! σας είχα υποσχεθεί να σας μεταφέρω μερικές σελίδες από ένα απολαυστικό βιβλιαράκι της ΚΑΤΕΡΙΝΑΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ  με τίτλο ΠΕΣ ΤΟ ΜΕ ΣΠΡΕΪ (Εκδόσεις ΓΡΑΜΜΑΤΑ)

Χωρίς περιττά λόγια ορίστε μερικές σελίδες από το βιβλιαράκι αυτό των 64 σελίδων.

Η ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ εκτός από το ΠΕΣ ΤΟ ΜΕ ΣΠΡΕΪ έχει εκδώσει  στα ΓΡΑΜΜΑΤΑ το ΠΕΣ ΤΟ ΜΕ  SMS , τα ΜΕΖΕΔΑΚΙΑ, ΚΙ ΑΛΛΑ ΜΕΖΕΔΑΚΙΑ, ΣΕΞΙ ΜΕΖΕΔΑΚΙΑ,με ευφυολογήματα και γκράφιτι ενώ έχει μεταφράσει και κόμικς όπως της Μαφάλντα, της Φωτεινής της νύχτας κτλ.

Επίσης έχει δημοσιεύσει μαζί με άλλους στο βιβλίο ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΣΤΟΝ ΑΦΡΟ (ΠΕΡΙΠΛΟΥΣ) το διήγημα  «Ένα γατί κερνάει μπίρες» όπου  περιγράφει όλα όσα λένε και κάνουν τρεις φιλενάδες, που συναντιούνται για «καμιά μπίρα» και πολλές γυναικοκουβέντες.

Τέλος ένα ακόμα βιβλίο της με 250 από τα καλύτερα γκράφιτι του κόσμου είναι το ΜΗΝ ΠΑΤΑΤΕ ΤΟΝ ΤΟΙΧΟ (ΓΡΑΜΜΑΤΑ) από το οποίο σας μεταφέρω μερικές ακόμα σελίδες. 

ΚΑΙ ΟΜΩΣ ΕΧΟΥΝ ΧΙΟΥΜΟΡ ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ !

Σαν απάντηση στο προηγούμενο ποστ μου ΕΧΟΥΝ ΧΙΟΥΜΟΡ ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ; μου ήρθε με e-mail η γυναικεία άποψη για τους άνδρες  με αρκετά δηλητηριώδη ανεκδοτάκια γι΄αυτούς!

Το δημοσιεύω ατόφιο προς ενημέρωση και ψυχαγωγία σας!

* Πώς θα σταματήσεις έναν άντρα που καυχιέται για το μέγεθος του  ... του;
Απλά θα τον ρωτήσεις «Είναι μέσα τώρα;»

* Πώς καταλαβαίνεις ότι ένας άντρας ετοιμάζεται να πει κάτι έξυπνο;
Αρχίζει με την φράση «Η γυναίκα μου είπε...»

* Τι κάνεις όταν η καλύτερή σου φίλη το σκάει με τον άντρα σου;
Στέλνεις ευχαριστήρια κάρτα!

* Οι γυναίκες ενθουσιάζονται με μια καλή αγορά από ένα κατάστημα.
Οι άντρες ενθουσιάζονται με το να βρουν παρκινγκ εκεί κοντά...

* Γυναίκες και άντρες γεννήθηκαν ίσοι.
Οι γυναίκες όμως εξακολουθούν να εξελίσσονται!

* Οι άντρες είναι υπέρ των προγαμιαίων σχέσεων μέχρι...
Μέχρι να αποκτήσουν κόρη!

* Οι άντρες είναι σαν τα κομπιούτερ.
Γι' αυτό οι γυναίκες κρατάνε πάντα backup!

* Πώς θα πνίξεις έναν άντρα ;
Κόλλησε ένα πορνοπεριοδικό στον πάτο της πισίνας!

* Γιατί οι άντρες προτιμούν τις ξανθιές;
Πάντα τους άρεσε η κουλτουριάρικη παρέα!

* Αν είσαι ερωτευμένη με το χαμόγελό του...
Μην κάνεις το λάθος και τον παντρευτείς ολόκληρο!

* Μια γυναίκα θέλει έναν άντρα για να ικανοποιήσει όλες τις ανάγκες της.
Ένας άντρας θέλει όλες τις γυναίκες για να ικανοποιήσει μία και μόνον ανάγκη του!

* Ο άντρας είναι η απόδειξη ότι κι ο θεός κάνει λάθη!

* Τι είναι ένας εργένης;
Ένας άντρας που έχασε την ευκαιρία να κάνει δυστυχισμένη μια γυναίκα!

* Σε περίπτωση που σε ρωτήσει αν είναι αυτός ο πρώτος σου έρωτας...
Πες του «πολύ πιθανόν, μου φαίνεσαι πολύ γνωστός.»

* Το πρόβλημα με τις γυναίκες είναι ότι ενθουσιάζονται με το τίποτα. Και μετά το παντρεύονται!

* Πώς ένας άντρας μπορεί να κάνει ευτυχισμένη μια γυναίκα;
Με το να μείνει ανύπαντρος!

* Τι κάνει ο άντρας, όταν η γυναίκα του φθάνει σε οργασμό;
Φυλάει τα παιδιά στο σπίτι!

* Γιατί οι άντρες τελειώνουν τόσο γρήγορα;
Για να τρέξουν να το πουν στον φίλο τους!

* Γιατί το να κοιμάσαι με έναν άντρα είναι σαν την σαπουνόπερα;
Γιατί μόλις αρχίζει να γίνεται ενδιαφέρον σταματά για το επόμενο επεισόδιο.!

* Γιατί τα ανέκδοτα για τις ξανθιές είναι τόσο μικρά;
Για να μπορούν να τα θυμούνται οι άντρες!

* Γιατί ο άντρας μοιάζει με την χιονοθύελλα ;
Γιατί δεν ξέρεις πότε θά 'ρθει, πόσο θα ρίξει, και πότε θα το λιώσει...

* Πόσοι άντρες χρειάζονται για να αλλάξουν ένα χαρτί υγείας;
Ποιος ξέρει! Μήπως συνέβη και ποτέ;

* Οι άντρες είναι σαν τις διαφημίσεις.
Δεν πιστεύεις λέξη απ' όσα λένε!

* Γιατί οι άντρες δεν παθαίνουν την νόσο των τρελών αγελάδων;
Γιατί είναι όλοι τους γουρούνια!

* Ποιος είναι ο καλός σύζυγος ;
Αυτός που έχει κλειστό το στόμα κι ανοιχτό το πορτοφόλι!

* Πώς μπορείς να νευριάσεις τον άντρα σου, όταν κάνεις σεξ;
Τον φωνάζεις νά 'ρθει μέσα στο δωμάτιο.

* Πώς θα καταλάβεις ότι ένας άντρας είχε οργασμό;
Θα πέσει από πάνω σου και θα αρχίσει να ροχαλίζει.

* Ποια είναι η διαφορά μεταξύ του συζύγου και του εραστή;
25 κιλά!

* Πόσα ανέκδοτα υπάρχουν για άντρες;
Κανένα! Είναι όλα αλήθεια!

 Στην επόμενη ανάρτηση θα σας μεταφέρω μερικές σελίδες από το παρακάτω απολαυστικό βιβλιαράκι που αποδεικνύει πως υπάρχουν γυναίκες με χιούμορ!