Α΄ Το ανώτερο επίπεδο της πόληςΣτο τέλος του ταξιδιού μας περιμένει η μεγαλύτερη, πλουσιότερη και σπουδαιότερη ελληνική αποικία της Β.Αφρικής, η Κυρήνη, σήμερα Shahat, κτισμένη σε οροπέδιο ύψους 600 μέτρων πάνω από την θάλασσα και σε απόσταση 10 χιλιόμετρων από αυτήν ,μια πόλη που έχει παίξει σημαντικό ρόλο στην διαμόρφωση του αρχαίου μας πολιτισμού .
Έχω γράψει ήδη για τον εποικισμό της Κυρήνης ,από τον Βάττο και τους 200 άποικους από την Θήρα, που έφυγαν από το νησί λόγω της ξηρασίας που κράτησε εκεί για 7 χρόνια και της αναπόφευκτης πείνας που επικρατούσε. Σύμφωνα λοιπόν με τον χρησμό που πήραν από το μαντείο των Δελφών και με τις οδηγίες ενός κρητικού ψαρά, νόμισαν, μιας και τότε δεν είχαν GPS, πως έφτασαν στην Λιβύη.
Είχαν βγει όμως σε μία νησίδα κοντά στις ακτές αλλά εξ ίσου ξερή και άνυδρη σαν την πατρίδα τους και αντί να βρουν εκεί επιτροπές συμπαράστασης μεταναστών συνάντησαν δυστυχώς ντόπιες εχθρικές φυλές .
Μετά από δύο δύσκολα χρόνια αποφάσισαν να γυρίσουν πίσω στην πατρίδα τους αλλά εκεί τα πράγματα ήταν ακόμα χειρότερα γιατί οι ξενηστικωμένοι συμπατριώτες τους, τους πήραν με τις πέτρες και δεν τους άφησαν να αποβιβαστούν. Ξανά μανα λοιπόν στο μαντείο των Δελφών όπου η Πυθία τους είπε πως είναι κόπανοι και αλλού τους είχε στείλει και αλλού είχαν πάει αυτοί.
Έτσι λοιπόν με τον νέο χρησμό έφτασαν στο σωστό μέρος που είχε και την πηγή Κύρα την οποία και αφιέρωσαν στον Απόλλωνα (631πΧ)
Σιγά σιγά άλλοι Δωριείς από την Λακεδαίμονα, την Κρήτη και την Αρκαδία έφτασαν εκεί έτσι ώστε η πόλη να φτάσει τις 100.000 κατοίκους με αποτέλεσμα να δημιουργηθούν επίσης και οι υπόλοιπες πόλεις της Πεντάπολης.
Στην Κυρήνη εκτός από το ναυτικό εμπόριο αναπτύχθηκε ιατρική σχολή που ανταγωνιζόταν αυτές της Κω και της Μασσαλίας, φιλοσοφική σχολή από τον μαθητή του Σωκράτη Αρίστιππο τον Κυρηναίο ,αλλά ανέδειξε και διάσημους μαθηματικούς όπως ο Θεόδωρος τον οποίο επισκέφτηκε ο Πλάτων το 399 πΧ, και ποιητές όπως ο Καλλίμαχος ο Κυρηναίος που έγραψε 800 βιβλία!Κυρηναίος ήταν επίσης ο φίλος του Πλάτωνα, Αννίκερης που τον αγόρασε όταν κινδύνεψε να πουληθεί σαν δούλος από τον Διονύσιο.
Από εκεί ήταν επίσης και ο διάσημος γεωγράφος Ερατοσθένης αλλά και ο Ερατοσθένης που ήταν ιστορικός .
Ακόμα και η Θεοδώρα πέρασε από εδώ, όταν είχε προαχθεί σε ερωμένη του διοικητή της Πενταπόλεως, και είχε πλέον εγκαταλείψει την πορνεία και το θέατρο με τις παραστάσεις που έδινε με τις χήνες που τσίμπαγαν το καλαμπόκι από το αιδοίο της σε αναπαράσταση της Λήδας με τον κύκνο.
Από τον διοικητή, κατά τον τοπικό ξεναγό, την γνώρισε ο Βελισσάριος την έκανε ερωμένη του, την πήρε μαζί του στην Κωνσταντινούπολη και την ερωτεύτηκε ο Ιουστινιανός οπότε έγινε πλέον πασίγνωστη κυρίως μετά το ομώνυμο θεατρικό έργο που έγραψε και έπαιξε η Μιμή Ντενίση.
Ο Πίνδαρος είχε περιγράψει πως η Κυρήνη : κάθεται σε ένα χρυσό θρόνο που περιβάλλεται από γοητευτική φύση.Ο αρχαιολογικός χώρος της Κυρήνης, που έχει ανασκαφεί μόνο το 20%της έκτασης της , αποτελεί την πιο καλά διατηρημένη ελληνική πόλη της αρχαιότητας και καταλαμβάνει ,εντός των ελληνιστικών τειχών μήκους 5560 μέτρων, μια περιοχή μήκους 1600μέτρων και 1000 πλάτους.
Επειδή η Κυρήνη είναι κτισμένη στην κορυφή και στο πλάι ενός λόφου η επίσκεψη μας ξεκινάει από τα ψηλά στα χαμηλά όπως λέει και το τραγούδι του Καζαντζίδη με την διαφορά πως το δικό μας κεφάλι δεν θέλει σπάσιμο!
Στην βόρεια πλευρά βρίσκεται η Ρωμαϊκή Βασιλική η οποία δεν έγινε ποτέ χριστιανικός ναός.(206)
Προφανώς αυτές τους περίσσεψαν γιατί μετά τον σεισμό του 365μΧ οι βυζαντινοί το ανακατασκεύασαν, στο 1/3 του αρχικού ελληνικού, λόγω της μειώσεως του πληθυσμού της πόλης.(209)
Δυτικά βρίσκεται το Ωδείο που κατασκευάστηκε από τους Έλληνες, ήταν μικρό και σκεπασμένο και το χρησιμοποιούσαν για μουσική και ομιλίες. Οι Ρωμαίοι το μεγάλωσαν.(23)
Προφυλαγμένο σε υπόστεγο διατηρείται ακέραιο το ψηφιδωτό που υπήρχε στην τραπεζαρία της οικογένειας με τις 4 εποχές στα άκρα και την Αμφιτρίτη καβάλα σε θαλάσσιο ίππο στο κέντρο(213).
Από ένα ποίημα του Πίνδαρου του 5ου αιώνα πΧ, γνωρίζουμε πώς από τον βωμό της Δήμητρας και της Περσεφόνης στην Αγορά, μια πομπή με μουσική περνούσε από την οδό Βάττου και κατέληγε σε αυτό το θέατρο που το χρησιμοποιούσαν γα θρησκευτικούς λόγους και ήταν αφιερωμένο στην Δήμητρα.
Ο Πίνδαρος είχε έρθει το 462 πΧ στην Κυρήνη, καλεσμένος από τον Αρκεσίλαο τον Δ΄ για να μετάσχει στον εορτασμό της νίκης του τεθρίππου του στους Πυθικούς αγώνες.
Μία από τις βασικές πηγές πλούτου της περιοχής ήταν το σίλφιο, ένα αρωματικό φυτό που το χρησιμοποιούσαν για φάρμακο(κάτι σαν Viagra!), για αρώματα, αλλά και σαν καρύκευμα στα γλυκά. Το καλλιεργούσαν σε περιμαντρωμένα κτήματα ενώ σήμερα πλέον έχει εξαφανιστεί προφανώς από τις κατσίκες της περιοχής.Ήταν για την εποχή εκείνη κάτι σαν χρυσάφι και γι΄αυτό η φράση Βάττου σίλφιον σήμαινε τα αμύθητα πλούτη, και βέβαια τα νομίσματα της πόλης, από το 631πΧ μέχρι τα χρόνια των Πτολεμαίων, είχαν επάνω το σίλφιο(217) ή την νύμφη της Κυρήνης να το κρατάει στο χέρι.
Στο αγγείο του Λούβρου ο Αρκεσίλαος επιβλέπει σε πλοίο την εξαγωγή του σε καλάθια ή σάκους αφού ζυγιστούν στην κρεμασμένη στο κατάρτι ζυγαριά, και εισπράττει τα χρήματα ενώ οι αχθοφόροι το αποθηκεύουν στο αμπάρι.Στο κέντρο της πόλης είναι ή ελληνική Αγορά κτισμένη γύρω από τον τάφο του ιδρυτή και πρώτου βασιλιά της πόλης Βάττου με τις 3 πλευρές της να καταλαμβάνονται από δημόσια κτήρια και ναούς και η 4η να βλέπει στην Κύρια οδό της πόλης. (218)
Μην ξεχνάμε βέβαια πως μέχρι το 1800 στην Δήλο δούλευαν 26 ασβεστοκάμινα!
Εδώ λοιπόν υπάρχουν τα ερείπια του Κυβερνείου(4ος πΧ) και του αρχειοφυλάκιου (Νομοφυλάκειον) και στο οποίο βρέθηκαν 4000 cretulae, δηλαδή σφραγίδες από πηλό.(219)
Στο κέντρο της πλατείας της Αγοράς υπάρχουν 2 μεγάλοι μαρμάρινοι βωμοί(218).
Το αίμα από τις θυσίες των ζώων έτρεχε σε ειδικές υποδοχές στο πάτωμα(222).
Στο μνημείο εμφανίζεται η άπτερος Νίκη ,σαν της Σαμοθράκης, επάνω στην πλώρη τριήρους που έχει διακοσμημένο έμβολο και στην βάση του δελφίνια.
Επίσης στην περιοχή της αγοράς υπάρχει και ναός του Διονύσου.(226)

















